Türk Tekstil Ürünlerinde Antropomorfik Hikâye Anlatımının Marka Kimliği Oluşturmadaki Rolü
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22182777Anahtar Kelimeler:
İllüstrasyon, Türk Tekstil Ürünleri, Antropomorfik Unsurlar, İllüstratif Hikâye AnlatıcılığıÖzet
Türk tekstil sektörünün uluslararası alandaki önemli konumu ve artan rekabet koşulları, markaların tüketicilerle daha etkili iletişim kurabilecek yeni yöntemler geliştirmesine olanak tanımıştır. Bu doğrultuda illüstrasyonlar, tekstil ürünlerinin tasarımında estetik değeri desteklemenin yanı sıra marka kimliğinin güçlendirilmesinde ve hedef kitle ile bağ kurulmasında önemli bir araç hâline gelmiştir. Antropomorfik unsurların illüstrasyonlarla hikâye anlatımında kullanılmasıyla ürünlere insan benzeri nitelikler kazandırılmakta ve hedef kitlenin ürünlerle daha kolay etkileşim kurması sağlanmaktadır. Günümüzde özellikle markalaşma ve dijital iletişim stratejilerinin önem kazanmasıyla birlikte, Türk tekstil sektöründe illüstrasyonlarla antropomorfik hikâye anlatımının kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Bu yaklaşım sayesinde ürünler yalnızca işlevsel nesneler olarak değil, aynı zamanda belirli bir anlatının taşıyıcısı olarak konumlandırılmaktadır. Tüketiciler yalnızca ürünleri değil, ürünlerle ilişkilendirilen hikâyeleri, karakterleri ve marka dünyalarını da deneyimlemektedir. Bu nedenle tekstil markaları, tüketicilerin duygusal tepkilerine hitap eden ve marka kişiliğini görünür kılan illüstratif anlatılardan yararlanmaktadır. Antropomorfik karakterler aracılığıyla oluşturulan görsel hikâyeler, marka ile tüketici arasında duygusal bağ kurulmasına katkı sağlamakta ve marka sadakatinin geliştirilmesinde etkili bir rol üstlenmektedir.
Bu araştırma, Türk tekstil ürünlerinde illüstrasyonlarla antropomorfik hikâye anlatımının kullanımını ve etkisini inceleyerek, nihai bir uygulama çalışması ile de yeni bir epizota dönüşmektedir. Araştırma üç ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde Türk tekstil ürünlerinde illüstrasyonun kullanımı ele alınmakta, ikinci bölümde antropomorfizm, karakter tasarımı ve illüstratif hikâye anlatımı kuramsal açıdan değerlendirilmekte, üçüncü bölümde ise antropomorfik hikâye anlatımının Türk tekstil ürünlerindeki yansımaları incelenerek uygulama çalışmasıyla desteklenmektedir. Böylece araştırma, antropomorfik karakterler ve illüstratif anlatıların Türk tekstil tasarımındaki işlevini, marka iletişimi ve görsel anlatı perspektifinden değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
İndirmeler
Referanslar
Aaker, J. L. (1997). Dimensions of brand personality. Journal of Marketing Research, 34(3), 347–356. https://doi.org/10.1177/002224379703400304
Aaker, J. L., Fournier, S., & Brasel, S. A. (2004). When good brands do bad. Journal of Consumer Research, 31(1), 1–16. https://doi.org/10.1086/383419
Abbott, H. P. (2008). The Cambridge introduction to narrative (2nd ed.). Cambridge University Press.
Acartürk, G. (2019). İllüstrasyonda görsel göstergelerin anlatılması ve mesaj: Gürbüz Doğan Ekşioğlu [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Aggarwal, P., & McGill, A. L. (2007). Is that car smiling at me? Schema congruity as a basis for evaluating anthropomorphized products. Journal of Consumer Research, 34(4), 468–479. https://doi.org/10.1086/518544
Aggarwal, P., & McGill, A. L. (2012). When brands seem human, do humans act like brands? Automatic behavioral priming effects of anthropomorphism. Journal of Consumer Research, 39(2), 307–323. https://doi.org/10.1086/662614
Alexander, J. J. G. (1992). Medieval illuminators and their methods of work. Yale University Press.
Antmen, A. (2008). 20. yüzyıl Batı sanatında akımlar: Sanatçılardan yazılar ve açıklamalarla. Sel Yayıncılık.
Apaydın, B. (2019). Palimpsest kavramı ve mekânsal dönüşüm. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 9(2), 91.
Arnheim, R. (1974). Art and visual perception: A psychology of the creative eye (Expanded rev. ed.). University of California Press.
Atasoy, N., Denny, W. B., Mackie, L. W., & Tezcan, H. (2001). İpek: The Crescent and the Rose: Imperial Ottoman Silks and Velvets. Azimuth Editions.
Attfield, J. (2000). Wild things: The material culture of everyday life. Berg.
Aulich, J., & Hewitt, J. (2007). Seduction or instruction? First World War posters in Britain and Europe. Manchester University Press.
Aygün, M. (2025). John Bates'in moda illüstrasyonlarının tasarım öğeleri ve ilkeleri açısından incelenmesi (1970–1978). Sanat ve Tasarım Dergisi, 37, 67–90.
Bahrani, Z. (2003). The graven image: Representation in Babylonia and Assyria. University of Pennsylvania Press.
Bal, M. (2009). Narratology: Introduction to the theory of narrative. University of Toronto Press.
Bancroft, T. (2006). Creating characters with personality: For film, TV, animation, video games, and graphic novels. Watson-Guptill.
Barker, C. M. (1934). A Flower Fairy Alphabet. Blackie & Son.
Barnard, M. (2013). Fashion as communication (2nd ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315013084
Barnard, M. (2014). Fashion theory: A reader. Routledge.
Barthes, R. (1977). Image, music, text (S. Heath, Trans.). Fontana Press.
Başbuğu, Ö. (2007). Türk illüstrasyon sanatının tarihsel süreç içerisinde teknik ve anlatım olarak incelenmesi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Marmara Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü.
Batur, M., & Kuyucuk, E. (2023). Mağara resimlerinden günümüze ulaşan dışavurumcu sanat. İnönü Üniversitesi Kültür ve Sanat Dergisi, 8(2), 79–82.
Baxandall, M. (1988). Painting and experience in fifteenth-century Italy: A primer in the social history of pictorial style. Oxford University Press.
Becer, E. (2015). İletişim ve grafik tasarım. Dost Kitabevi Yayınları.
Beiman, N. (2012). Prepare to board! Creating story and characters for animated features and shorts (2nd ed.). Focal Press.
Bess, E. (2020, November 9). The golden age of American illustration. Canvas by New Masters Academy. https://canvas.nma.art/2020/11/09/the-golden-age-of-american-illustration/
Betts, D. (Ed.). (2010). Howard Pyle, his students and the Golden Age of American Illustration. American Illustrators.
Beyer, G. (2023). 8 famous contemporary fantasy artists to know. The Collector. https://www.thecollector.com/famous-fantasy-artists/
Boztepe, D. K. (2015). İllüstrasyonun tarihsel süreci ve gelişimi [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Arel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Briggs-Goode, A. (2013). Printed textile design. Laurence King Publishing.
Brown, S. (2010). Where the wild brands are: Some thoughts on anthropomorphic marketing. The Marketing Review, 10(3), 209–224. https://doi.org/10.1362/146934710X523078
Bulduk Türkmen, B. (2026). Orta Çağ el yazmalarında bilimsel tıbbi ve bitki illüstrasyonlarının kullanımına ilişkin bir inceleme. Yedi: Sanat, Tasarım ve Bilim Dergisi, 35, 186–188.
Burke, C. L., & Copenhaver, J. G. (2004). Animals as people in children's literature. Language Arts, 81(3), 205–213.
Burkert, W. (1985). Greek religion (J. Raffan, Trans.). Harvard University Press.
Calkins, R. G. (1983). Illuminated books of the Middle Ages. Cornell University Press.
Canbolat, S. C. (2025). Sanat, anlatım ve yaratıcılığın bileşimi: Görsel anlatıcılar. International Journal of Art and Art Education.
Carle, E. (1995). The Very Lonely Firefly. Philomel Books.
Cartwright, M. (2015). Helios. World History Encyclopedia. https://www.worldhistory.org/trans/tr/1-11295/helios/
Chatman, S. (1978). Story and discourse: Narrative structure in fiction and film. Cornell University Press.
Clottes, J. (2016). Cave art. Phaidon Press.
Cohn, N. (2013). The visual language of comics: Introduction to the structure and cognition of sequential images. Bloomsbury Academic.
Coşkun, E. (2024). Müze deneyiminde illüstrasyonun yeri. İçinde N. Altuntepe & S. N. Atasoy (Ed.), İllüstrasyon: Bir görsel iletişim sanatı. Özgür Yayınları.
Coşkun, M. (2024). Türk folklorunda takının önemi ve bir kültürel miras olarak takı tasarımı. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, 11(5).
Crossley, K. (2004). Character design from the ground up. Rotovision. https://archive.org/details/characterdesignf0000cros
Çağlar Öztürk, A., & Kozbekci Ayranpınar, S. (2023). Tekstil yüzeylerinde manipülasyon ve örnek uygulamalar. Yıldız Journal of Art and Design, 10(2), 71–86. https://doi.org/10.47481/yjad.1363022
Çeken, B., & Ersan, M. (2019). Günümüz illüstrasyon sanatı ve geleneksel illüstrasyonda sıra dışı yaklaşımlar. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(97), 318–328.
Çetin, U. (2021). 20. yüzyıl öncesi Amerikan portreciliği hakkında bir değerlendirme. Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(41), 785–838.
Daston, L., & Mitman, G. (2005). Thinking with animals: New perspectives on anthropomorphism. Columbia University Press.
Delbaere, M., McQuarrie, E. F., & Phillips, B. J. (2011). Personification in advertising: Using a visual metaphor to trigger anthropomorphism. Journal of Advertising, 40(1), 121–130. https://doi.org/10.2753/JOA0091-3367400108
Dormer, P. (1997). The culture of craft. Manchester University Press.
Doyle, S., Grove, J., & Sherman, W. (Eds.). (2018). History of illustration. Bloomsbury.
Ekman, P., & Friesen, W. V. (1975). Unmasking the face. Prentice Hall.
Epley, N., Waytz, A., & Cacioppo, J. T. (2007). On seeing human: A three-factor theory of anthropomorphism. Psychological Review, 114(4), 864–886. https://doi.org/10.1037/0033-295X.114.4.864
Erbek, G. (2002). Anadolu motifleri. T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları.
Ersan, M., & Çeken, B. (2025). Dijital illüstrasyonun güncel tasarım pratikleri üzerine etkileri. Sanat ve Tasarım Dergisi.
Escalas, J. E. (2004). Narrative processing: Building consumer connections to brands. Journal of Consumer Psychology, 14(1–2), 168–180. https://doi.org/10.1207/s15327663jcp1401&2_19
Fiell, C., & Fiell, P. (2013). Design of the 20th century. Taschen.
Fill, C., & Turnbull, S. (2019). Marketing communications: Discovery, creation and conversations (8th ed.). Pearson.
Fog, K., Budtz, C., Munch, P., & Blanchette, S. (2010). Storytelling: Branding in practice (2nd ed.). Springer.
Frost, R., Kaplan, W., & Hewitt, J. (2021). Ottoman textiles and contemporary design. Thames & Hudson.
Furniss, M. (2008). Art in motion: Animation aesthetics (2nd ed.). John Libbey Publishing.
Genette, G. (1980). Narrative discourse: An essay in method (J. E. Lewin, Trans.). Cornell University Press.
Gombrich, E. H. (2006). The story of art (16th ed.). Phaidon Press.
Grimal, P. (1996). The dictionary of classical mythology. Blackwell Publishers.
Guthrie, S. E. (1993). Faces in the clouds: A new theory of religion. Oxford University Press.
Gümüşer, T., & Menek, S. (2020). Tekstil tasarımında kültürel motiflerin çağdaş yorumları. Sanat ve Tasarım Dergisi.
Harper, D. (t.y.). Anthropomorphism. Online Etymology Dictionary. https://www.etymonline.com
Holt, D. B. (2004). How brands become icons: The principles of cultural branding. Harvard Business School Press.
Jewitt, C., & Oyama, R. (2001). Visual meaning: A social semiotic approach. İçinde T. van Leeuwen & C. Jewitt (Ed.), Handbook of visual analysis (ss. 134–156). Sage Publications.
Karaçeper, G. (2018). Dijital illüstrasyon teknikleri ve uygulama alanları. Akdeniz Sanat Dergisi.
Keller, K. L. (1993). Conceptualizing, measuring, and managing customer-based brand equity. Journal of Marketing, 57(1), 1–22. https://doi.org/10.1177/002224299305700101
Keller, K. L. (2013). Strategic brand management: Building, measuring, and managing brand equity (4th ed.). Pearson.
Kress, G., & van Leeuwen, T. (2006). Reading images: The grammar of visual design (2nd ed.). Routledge.
Landwehr, J. R., McGill, A. L., & Herrmann, A. (2011). It's got the look: The effect of friendly and aggressive “facial” expressions on product liking and sales. Journal of Marketing, 75(3), 132–146. https://doi.org/10.1509/jmkg.75.3.132
Lasseter, J. (1987). Principles of traditional animation applied to 3D computer animation. Computer Graphics, 21(4), 35–44. https://doi.org/10.1145/37402.37407
Lester, P. M. (2014). Visual communication: Images with messages (6th ed.). Wadsworth.
Lidwell, W., Holden, K., & Butler, J. (2010). Universal principles of design (2nd ed.). Rockport Publishers.
Machin, D. (2007). Introduction to multimodal analysis. Hodder Arnold.
Male, A. (2017). Illustration: A theoretical and contextual perspective (2nd ed.). Bloomsbury Academic.
Mar, R. A., & Oatley, K. (2008). The function of fiction is the abstraction and simulation of social experience. Perspectives on Psychological Science, 3(3), 173–192. https://doi.org/10.1111/j.1745-6924.2008.00073.x
McCloud, S. (1993). Understanding comics: The invisible art. HarperCollins.
Nikolajeva, M., & Scott, C. (2013). How picturebooks work. Routledge.
Ögel, B. (2014). Türk mitolojisi (Cilt 1–2). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Rae, J. (2017). Textile design: Principles, advances and applications. Woodhead Publishing.
Roux, J. P. (1994). Türklerin ve Moğolların eski dini (A. Kazancıgil, Çev.). Kabalcı Yayınevi.
Ryan, M. L. (2004). Narrative across media: The languages of storytelling. University of Nebraska Press.
Salisbury, M., & Styles, M. (2012). Children's picturebooks: The art of visual storytelling. Laurence King Publishing.
Sarıgüzmen, E. (2023a). Flamingo Rüyası [Resimli çocuk kitabı]. Meav Yayıncılık.
Sarıgüzmen, E. (2025b). Müstesna kurumsal kimlik ve logo tasarımı [Kurumsal kimlik tasarımı].
Sarıgüzmen, E. (2026c-g). Müstesna: Antropomorfik hikâye anlatımı temelli tekstil koleksiyonu [İllüstrasyon ve yüzey tasarımı projesi].
Solarski, C. (2012). Drawing basics and video game art: Classic to cutting-edge art techniques for winning video game design. Watson-Guptill.
Solomon, M. R. (2018). Consumer behavior: Buying, having, and being (12th ed.). Pearson.
Sönmez, E., & Nart, S. (2022). Antropomorfizm kavramının pazarlama iletişimindeki yeri. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi.
Waytz, A., Cacioppo, J. T., & Epley, N. (2010). Who sees human? The stability and importance of individual differences in anthropomorphism. Perspectives on Psychological Science, 5(3), 219–232. https://doi.org/10.1177/1745691610369336
Waytz, A., Epley, N., & Cacioppo, J. T. (2010). Social cognition unbound: Insights into anthropomorphism and dehumanization. Current Directions in Psychological Science, 19(1), 58–62. https://doi.org/10.1177/0963721409359302
Wells, P. (2002). Animation and America. Rutgers University Press.
Wigan, M. (2012). The visual dictionary of illustration. AVA Publishing.
Zeegen, L. (2012). The fundamentals of illustration (2nd ed.). AVA Publishing.
Zeegen, L. (2014). Illustration: The visual language of communication. Bloomsbury.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
