Ortaokul Öğrencilerinin Çevreye Yönelik İlgileri ve Geri Dönüşüm Algılarının İncelenmesi

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23068268

Anahtar Kelimeler:

Çevre, Geri Dönüşüm, Ortaokul Öğrencileri

Özet

Bu araştırmanın amacı, ortaokul öğrencilerinin çevreye yönelik ilgileri ve geri dönüşüm algıları arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Araştırma nicel araştırma deseninden ilişkisel tarama modelinde yürütülmüştür. Araştırmaya Kırıkkale ili merkez ilçesinde bulunan Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı resmi ortaokullarına 2023-2024 eğitim öğretim yılında devam etmekte olan 800 öğrenci katılmıştır. Araştırmada verileri toplamak amacıyla ‘’Kişisel Bilgi Formu’’, “Ortaokul Çevre İlgi Ölçeği” ve “Ortaokul Öğrencileri için Geri Dönüşüm Ölçeği” kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel analizler ile birlikte t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılmıştır. Araştırma bulgularına göre, kız öğrencilerin hem çevre ilgisi hem de geri dönüşüm bilinci açısından erkek öğrencilere kıyasla anlamlı düzeyde daha olumlu bir profile sahip olduğu sonucuna varılmıştır. Sınıf düzeyinin öğrencilerin geri dönüşüm tutumları ve çevre ilgileri üzerinde belirleyici bir faktör olduğunun ve sınıf seviyesi yükseldikçe her iki değişkene ait puanların kademeli ve anlamlı olarak düştüğünün sonucuna ulaşılmıştır. Çevre ile ilgili etkinliklere katılım durumunun öğrencilerin geri dönüşüm eylemlerine aktif katılımını istatistiksel olarak anlamlı düzeyde ve pozitif yönde etkilediği ve yine aynı şekilde öğrencilerin çevre ilgisi ile geri dönüşüm tutum ve davranışları arasında pozitif yönlü ve anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Referanslar

Atabek-yiğit, E., Yavuz Topaloğlu, M., & Balkan Kıyıcı, F. (2020). Ortaokul öğrencileri için geri dönüşüm ölçeği: Ölçek geliştirme ve güvenirlik çalışması. PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(3), 244-254. https://izlik.org/JA64ST77KD

Aydın, F., & Çepni, O. (2012). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi (Karabük İli Örneği). Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 18, 189-207. https://izlik.org/JA56TF24JZ

Bloodhart, B., & Swim, J. K. (2020). Sustainability and consumption: What’s gender got to do with it? Journal of Social Issues, 76(1), 101–113. https://doi.org/10.1111/josi.12370

Büyüköztürk, Ş. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri. (23. baskı). Ankara: Pegem Akademi.

Chawla, L. (2020). Childhood nature connection and constructive hope: A review of research on connecting with nature and coping with environmental loss. People and Nature, 2, 619-642. http//doi.org/10.1002/pan3.10128

Cingöz, K., Gürgen, E. & Beyhan, B. (2018). Coğrafi bilgi sistemleriyle atık toplama araçlarının rotalarının belirlenmesi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 36 (1), 39-62. Doi: https://doi.org/10.17065/huniibf.411125

Collado, S., Staats, H., & Sancho, P. (2019). Ergenlerin kendi bildirdikleri çevre yanlısı davranışları üzerindeki normatif etkiler: ebeveynlerin ve arkadaşların rolü. Çevre ve Davranış, 51, 288 – 314.

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı (2023). https://webdosya.csb.gov.tr/db/destek/menu/2023-faaliyet_20240201021328.pdf

Çiçek Şentürk, Ö., & Selvi, M. (2022). Ortaokul öğrencilerinin çevreye yönelik ilgilerini belirlemek için ölçek geliştirme. Muallim Rıfat Eğitim Fakültesi Dergisi, 4(2), 219-233. https://izlik.org/JA35PJ27ZN

Çimen, O., & Yılmaz, M. (2012). İlköğretim öğrencilerinin geri dönüşümle ilgili bilgileri ve geri dönüşüm davranışları. Journal of Uludag University Faculty of Education, 25(1), 63-74. https://izlik.org/JA28DE66CC

De Leeuw, A., Valois, P., Ajzen, I., & Schmidt, P. (2015). Using the theory of planned behavior to identify key beliefs underlying pro-environmental behavior in high-school students: Implications for educational interventions. Journal of Environmental Psychology, 42, 128–138.

Deveci, İ. (2025). Ortaokul öğrencilerinin ileri dönüşüm uygulamalarına yönelik algıları. Journal of Interdisciplinary Education: Theory and Practice, 7(1), 84-99. https://doi.org/10.47157 /jietp.1578489

Erhabor, N., & Don, J.U. (2016). Impact of environmental education on the knowledge and attitude of students towards the environment. International Journal of Environmental and Science Education, 11(12), 5367-5375.

Erten, S. (2020). Çevre Eğitimi ve Sürdürülebilirlik: Kuramdan Uygulamaya. Ankara: Pegem Akademi.

Evans G. W. (2019). Projected behavioral ımpacts of global climate change. Annual review of psychology, 70, 449–474. https://doi.org/10.1146/annurev-psych-010418-103023

Geiger, J. L., Steg, L., van der Werff, E., & Ünal, A. B. (2019). A summary of the empirical evidence for the impact of social norms and environmental attitudes on recycling behavior. Resources, Conservation and Recycling, 146, 78-97. https://10.1016/j.jenvp.2019.05.004

Genç, M., & Genç, T. (2013). Sınıf öğretmenliği öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarının belirlenmesi. Asian Journal of Instruction (E-AJI), 1(1), 9-19. https://izlik.org/JA97NC77FC

George, D., & Mallery, P. (2016). Frequencies. In IBM SPSS statistics 23 step by step (pp. 115-125). Routledge.

Gifford, R., & Nilsson, A. (2014). Personal and social factors that influence pro-environmental concern and behaviour: a review. International journal of psychology: Journal International De Psychologie, 49(3), 141–157. https://doi.org/10.1002/ijop.12034

Girgin, S. & Er, F. (2016). Eko-okullarda ve klasik okullarda 8. sınıf öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarının cinsiyete göre karşılaştırılması. Proceedings of International Teacher Education Conference, 283.

Goldman, D., Pe'er, S., Yavetz, B. (2017). Environmental literacy of youth movement members-is environmentalism a component of their social activism? Environmental Education Research, 23(4), 486-514. https://doi.org/10.1080/13504622.2015.1108390

IPBES (Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services) (2019): Summary for policymakers of the global assessment report on biodiversity and ecosystem services of the Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services. IPBES secretariat, Bonn, Germany.

IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) (2021). Climate change 2021: The physical science basis. Cambridge University Press.

Kahn, P. H. (1999). The Human Relationship with Nature: Development and Culture. MIT Press.

Kahn, P. H., & Weiss, T. (2017). The importance of children’s interactions with nature. Pediatric Clinics of North America, 64(6), 1379–1394. https://doi.org/10.1016/j.pcl.2017.08.012

Karatekin, K. (2014). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının çevre okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 22(2), 527-548.

Kaya, M. H. (2025). İklim değişikliği ve güvenlik: Bir tehdit analizi. Nous Academy Journal, (4), 36–53. https://doi.org/10.5281/zenodo.15210133

Keating, D. P. (2016). Cognitive development in adolescence. In R. M. Lerner & L. Steinberg (Eds.), Handbook Of Adolescent Psychology (3rd ed., pp. 54–89).

Kışoğlu, M., Gürbüz, H., Sülün, A. ve Erkol, M. (2010). Çevre okuryazarlığı ve çevre okuryazarlığı ile ilgili Türkiye’de yapılan çalışmaların değerlendirilmesi. International Online Journal of Educational Sciences, 2(3), 772-791.

Kollmuss, A., Agyeman, J., (2002). Mind the gap: Why do people act environmentally and what are the barriers to pro-environmental behaviour? Environmental Education Research, 8 (3), 239-260.

Krettenauer, T. (2017). Pro‐environmental behavior and adolescent moral development. Journal of Research on Adolescence, 27(3), 581–593. https://doi.org/10.1111/jora.12300

Liefländer, A. K., & Bogner, F. X. (2014). The effects of children's age and sex on acquiring pro-environmental attitudes through environmental education. The Journal of Environmental Education, 45(2), 105–117. https://doi.org/10.1080/00958964.2013.875511

Mackay, C. M. L., & Schmitt, M. T. (2019). Do people who feel connected to nature do more to protect it? A meta-analysis. Journal of Environmental Psychology, 65, https://doi.org/10.1016/j.jenvp. 2019.101323

Olsson, D., Gericke, N. (2016). The adolescent dip in students’ sustainability consciousness: implications for education for sustainable development. The Journal of Environmental Education 47(1), 35–51. Doi:10.1080/00958964.2015.1075464

Otto, S., & Kaiser, F. G. (2014). Ecological moral reasoning: The role of cognitive and moral competence. Journal of Environmental Psychology, 40, 310–320. https://doi.org/10.1016/j.jenvp.2014.07.006

Otto, S., & Pensini, P. (2017). Nature-based environmental education of children: Environmental knowledge and connectedness to nature, together, are related to ecological behaviour. Global Environmental Change, 47, 88– 94. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2017.09.009

Otto, S., Evans, G. W., Moon, M. J., &Kaiser, F. G. (2019). The development of children‟s environmental attitude and behavior. Global Environmental Change, 58, 101-947. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2019.101947

Poortinga, W., Steg, L. & Vlek, C. (2004). Values, environmental concern and environmental behavior: a study into household energy use. Environment and Behavior, 36 (1).

Piaget, J. (1972). Intellectual Evolution from Adolescence to Adulthood. Human Development, 15, 1-12.http://dx.doi.org/10.1159/000271225

Soğukpınar, R., & Karışan Korucu, D. (2020). Ortaokul öğrencilerinin çevreye yönelik tutumlarının incelenmesi. Mehmet Akif Ersoy University Journal of Education Faculty, 53, 583-606. https://izlik.org/JA54MJ87ML

Szczytko, R., Stevenson, K., Peterson M. N., Nietfeld, J., & Strnad, R. L. (2019). Development and validation of the environmental literacy instrument for adolescents. Environmental Education Research, 25(2), 193-210. Doi:10.1080/13504622.2018.1487035

Şahin, N. (2020). Ortaokul öğrencilerinin çevre okuryazarlık düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi. [Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Gazi Üniversitesi, Ankara, Türkiye.

Şeker, S. (2018). İlköğretim 7-8.sınıf öğrencilerinin sürdürülebilir kalkınma ve iklim değişikliğine yönelik tutum ve davranışları. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Necmettin Erbakan Üniversitesi, Konya

Tekbıyık, A., Şeyihoğlu, A., Sezen Vekli, G. ve Birinci Konur, K. (2013). Aktif öğrenmeye dayalı bir yaz bilim kampının öğrenciler üzerindeki etkilerinin incelenmesi, International Journal Of Social Science. 6(1); 1383-1406.

Teyfur, E. (2017). Üniversite öğrencilerinin çevreye yönelik görüşleri. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11, 73-87. https://izlik.org/JA28YT34NA

Troy, F. B., Stern, M. J., & Powell, R. B. (2020). Does student enthusiasm equal learning? The mismatch between observed and self-reported student engagement and environmental literacy outcomes in a residential setting. The Journal of Environmental Education, 51(6), 449-461. Doi:10.1080/00958964.2020.1727404

UNEP (United Nations Environment Programme) (2019). Global Environment Outlook—GEO-6: Healthy Planet Healthy People. Cambridge University Press, New York.

https://doi.org/10.1017/9781108627146

Uzun, N ve Sağlam, N. (2006). Ortaöğretim öğrencileri için çevresel tutum ölçeği geliştirme ve geçerliliği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 30, 240-250.

Vicente-Molina, M. A., Fernández-Sainz, A., & Izagirre-Olaizola, J. (2018). Does gender make a difference in pro-environmental behavior? the case of the basque country university students. Journal of Cleaner Production, 176, 89-98.https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2017.12.079

Xiao, C., & McCright, A.M. (2015). Gender Differences in Environmental Concern. Environment and Behavior, 47, 17 - 37.

Yalçın, A. (2022). 21. Yüzyılda sürdürülebilir kalkınma hedefleri: Türkiye’de sosyal bilgiler dersi öğretim programının yapısal olarak incelenmesi. Harran Maarif Dergisi, 7(1), 117-14.

Yang, H., Gou, X., & Yin, D. (2021). Response of biodiversity, ecosystems, and ecosystem services to climate change in China: A review. Ecologies, 2(4), 18313-331. https://doi.org/10.3390/ecologies2040018

İndir

Yayınlanmış

2026-09-30

Nasıl Atıf Yapılır

Akıncı Demirbaş, E., Kayar, G. N., Öztaşkın, S., Kuşçu Yaprak, S. N., & Bütün, M. B. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Çevreye Yönelik İlgileri ve Geri Dönüşüm Algılarının İncelenmesi. Premium E-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 10(70), 1424–1433. https://doi.org/10.5281/zenodo.23068268

Benzer Makaleler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 > >> 

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.