Çanakkale Endemik Bitkilerinin Geleneksel Türk Sanatları Çerçevesinde Stilizasyonu Ve Çini Yorumlamaları

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23313250

Anahtar Kelimeler:

Stilizasyon, Endemik, Tasarım, Çini, Motif

Özet

İnsan, doğanın bir parçası olarak dünyada var olmaktadır. Yaşadığı, gördüğü doğadan ilham alan insan, sanat üretiminde de ilk olarak doğayı taklit etmiştir. Zamanla gelişen estetik algı ile doğadan alınan motifler, figürler, olduğu gibi kullanılmayıp sadeleştirilmiş, basitleştirilmiş, ayrıntılarından uzaklaştırılarak stilize edilmiş olarak kullanılmışlardır. Yüzyıllardır Türk sanatını yansıtan hayvan figürleri ve bitkisel desenler gelişerek, çağdaş yorumlarla günümüze kadar ulaşmıştır.

Türk Sanatında bitkisel desenlerde iki farklı stilizasyon örneği kullanılmaktadır. Hatayi üslubunda tam stilizasyon ve Naturalist üslupta ise yarı stilizasyon tarz benimsenmiştir. Bu çalışmada Geleneksel Türk Sanatları Desen Tasarımı dersini alan lisans öğrencileri ile Çanakkale Kazdağları’nda yetişen endemik bitkiler stilize edilmiştir. Endemik bitkilerin tanıtılmasını kolaylaştıracağı düşünülerek Klasik Osmanlı Dönemi Naturalist üslubu incelenmiş ve çiçeklerin yarı stilizasyon çizimleri gerçekleştirilmiştir.  Geleneksel motifler ile bir arada yapılan çini desen tasarımı ve uygulamaları ile birlikte sunulmaktadır.

Çanakkale Kazdağları’nda yetişen endemik bitki türleri zamanla yok olma ile karşı karşıya kalmış ve koruma altına alınmışlardır. Endemik türler sadece o bölgede yetişen, başka coğrafyalarda bulunmayan habitatın bir parçasıdır. Belki de yıllar sonra nesli tükenecek bu çiçekleri tanıtarak, korunması gerekliliğini vurgulamak ve belli bir Geleneksel desen üslubuna yeni motifler kazandırmak için bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Geleneksel motifler ile yeni motiflerin modern tasarımlar içerisinde bir arada kullanılması kültürel mirasımızın sürdürülebilirliği açısından da değerli ve önemlidir.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Referanslar

Aksu, H. (1998). Rumi Motifinin Kökeni [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. SB Enstitüsü, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.

Arol, Z. (2020). İstanbul’daki Klasik Dönem Osmanlı Çinilerinde Rumi Kompozisyonlar [Yayınlanmamış Sanatta Yeterlik Tezi]. SB Enstitüsü, Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.

Aslanapa, O. (2014). Türk Sanatı. Remzi Kitapevi.

Birol, İ. A. & Derman, Ç. (2015). Türk Tezyini Sanatlarında Motifler. Kubbealtı Neşriyatı.

British Museum. (t.y.). Seramik Tabak. https://www.britishmuseum.org/collection/image/1613318173

Demiriz, Y. (1986). Osmanlı Kitap Sanatında Naturalist Üslupta Çiçekler. Acar Matbaacılık.

Dirmenci, T.; Satıl, F.& Tümen, G. (2004). Kazdağı Milli Parkının Çiçekli Bitkileri ve Fiziksel Ortam. XVII. Ulusal Biyoloji Kongresi Bildiri Kitabı,5-11.

Durmuş, A. (2022). XVIII. Ve XIX. Yüzyıllarda Tezhip Sanatında Osmanlı Modernleşmesinin İzleri: Osmanlı Sarayında Türk Rokokosu Üslûbu ve Ser-Mücellidân-I Hassa Hezargradlı Zâde Es-Seyyid Ahmed Atâullah. Milli Saraylar Sanat Tarih Mimarlık Dergisi, 22, 80-89.

İleri, B. (2024). Stilize Çiçek Motiflerinin Tekstil Desen Tasarımında Kullanılması. International Social Sciences Studies Journal, 10 (5), 700-708.

Kaş Tüfekçi, S. (2004). Türk Tezhip Sanatında Rokoko Etkisi. Lale Kültür Sanat ve Medeniyet Dergisi, 1(2), 12-24.

Kazdağları. (t.y.). Kazdağı Safranı. https://www.kazdaglari.com/bitkiler/turkiye/FOT-1/cro-gar-2.html

Kazdağı Endemik. (2012). Kum Çamı. https://kazdagiendemik.wordpress.com/2012/04/18/kum-cami/

Keskin, Hatice Kübra. (2021). Tezhip ve Rugani Üstadı: Ali Üsküdari. https://www.gzt.com/mimari/ tezhip-ve-rugan-ustadi-ali-uskudar-3567904

Keskiner, C. (2011). Türk Süsleme Sanatlarında Stilize Çiçekler Hatai. İlke Kitap.

Mülayim, S. (1999). Değişimin Tanıkları Ortaçağ Türk Sanatında Süsleme ve İkonografi. Kaknüs Yayınları.

Mülayim, S. (2008). Sanata Giriş. Bilim Teknik Yayınevi.

Ovalıoğlu, İ.; Gündoğdu, R. & Ekici, C. (2010). Osmanlı Mimarisi Usûl-i Mimar-i Osmanî. Çamlıca Basım Yayın.

Özkeçeci, İ. (2004). Zamanı Aşanlar IX. yy’a Kadar Türk Sanatı. Güzel Sanatlar Matbaası.

Özkeçeci, İ. & Özkeçeci, Ş.B. (2014). Türk Sanatında Tezhip. Yazıgen Yayıncılık.

Öztürk, M. (1988). Rumi (Tarihi, Çeşitleri ve Gelişimi) [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. SB Enstitüsü, Mimar Sinan Üniversitesi.

Sothebys. (2026). İznik Çok Renkli Seramik Tabak. https://www.sothebys.com/en/buy/ auction /2025/ arts-of-the-islamic-world-india-l25220/an-iznik-polychrome-pottery-dish-turkey-circa-1580

TDK Sözlük. (t.y.). Endemik. https://sozluk.gov.tr/kelime/endemik

Turan Bakır, S. (1999). İznik Çinileri ve Gülbankyan Koleksiyonu. Kültür Bakanlığı Yayınları.

Turan Bakır, S. (2007). Osmanlı Sanatında Bir Zirve, İznik Çini ve Seramikleri. (Ed. Gönül Öney & Zehra Çobanlı), Anadolu’da Türk Devri Çini ve Seramik Sanatı (s.279-308). Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.

Wikipedia. (t.y.). Digitalis Trojana. https://tr.wikipedia.org/wiki/Dosya:Digitalis_trojana_pm.jpg

Wikipedia. (t.y.). İznik Çinisi. https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0znik_%C3%A7inisi

Wikipedia. (t.y.). Sığırkuyruğu. https://tr.wikipedia.org/wiki/S%C4%B1%C4%9F%C4%B1rkuyru

İndir

Yayınlanmış

2026-10-29

Nasıl Atıf Yapılır

Arol, Z. (2026). Çanakkale Endemik Bitkilerinin Geleneksel Türk Sanatları Çerçevesinde Stilizasyonu Ve Çini Yorumlamaları. Premium E-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 10(71), 1563–1571. https://doi.org/10.5281/zenodo.23313250

Benzer Makaleler

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 > >> 

Bu makale için ayrıca gelişmiş bir benzerlik araması başlat yapabilirsiniz.