İdrak İflası, Tekfir Metodolojisi ve Mirası: İbn Arabî'nin Firavun Tevilinden Günümüz Radikalizmine Bir Zihniyet Çözümlemesi
Özet Görüntüleme: 71
/ 
PDF İndirme: 155
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18117825Anahtar Kelimeler:
Tekfir, İbn Arabi, İdrak İflası, Firavun'un Akibeti, RadikalizmÖzet
Bu makale, İslam düşünce tarihinde fikri ayrılıkların nasıl varoluşsal tehdide (Tekfir) dönüştüğünü, Muhyiddin İbn Arabî’nin Firavun’un akıbeti hakkındaki tevili üzerinden metodolojik olarak analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Kelam/Fıkıh ekollerinin bu bâtınî tevili idrak edememesinin yarattığı entelektüel tıkanıklık ile Tekfir reaksiyonu arasındaki ilişkiyi incelemekte ve bu tarihsel metodolojinin, günümüzdeki radikal şiddet hareketlerine bıraktığı tehlikeli zihniyet mirasını aydınlatmayı hedeflemektedir. Yöntem: Çalışma, öncelikle İbn Arabî’nin tevilini (Bâtınî Bilgi, İlahi İfşanın Delil Oluşu gibi özgün argümanlarla) yeniden değerlendirmekte; ardından bu teze karşı geliştirilen Tekfir hükmünü, hukuki ihtiyat (şüphe ile ceza düşer) ve vicdani sorumluluk ilkelerinin ihlali açısından eleştirel bir çözümlemeye tabi tutmaktadır. Bulgular: Makale, İbn Arabî’ye yönelik Tekfir reaksiyonunun, ilmî bir zaruretten değil, idrak iflasından kaynaklanan metodolojik bir kayma olduğunu ortaya koymaktadır. Bu metodolojik miras, fikri muhalifi yok etmeyi meşrulaştıran bir zihniyet kalıbı yaratarak, bugün radikal grupların kendi dışlarındaki Müslümanları Tekfir edip şiddete başvurmalarına teorik zemin hazırlamıştır. Sonuç ve Öneri: Kur'an ve Sünnet delilleriyle temellendirilen bu çalışma, İslami düşüncenin Tekfir gölgesinden kurtulması, merhameti ve çoğulculuğu esas alan ("Sen de Haklısın" ilkesi) yeni bir İslami Paradigmayı benimsemesi gerektiği çağrısında bulunmaktadır.
İndirmeler
Referanslar
Addas, C. (2004). İbn Arabi: Kibrit-i Ahmer’in Peşinde (A. Ataman, Çev.). Gelenek Yayınları.
Akarsu, B. (1994). Felsefe terimleri sözlüğü. İnkılâp Kitabevi.
Aksu, H. (1995). Fazlullah-ı Hurûfî. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 12, s. 277–279). Türkiye Diyanet Vakfı.
Ateş, S. (1998). Hazerât-ı Hams. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 17, s. 115). Türkiye Diyanet Vakfı.
Aydın, S. (2014). Kur’ân ve Sünnet ışığında Firavun’un imânı meselesi. Hitit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 13(26), 121-148.
Beyhakî, A. B. H. (1994). es-Sünenü'l-kübrâ (M. Abdulkadir Ata, Tahk.; 10 Cilt). Daru'l-kütübi'l-ilmiyye.
Buhârî, M. b. İ. (t.y.). el-Câmiu’s-Sahîh. Kitâbü’l-İ'tisâm bi'l-Kitâb ve's-Sünne, 21.
Buhârî, M. b. İ. (t.y.). el-Câmiu’s-Sahîh. Kitâbü’t-Tevhîd, 22.
Chittick, W. C. (1989). The Sufi path of knowledge: İbn al-Arabi’s metaphsics. The State University of New York Press.
Dârekutnî, A. b. Ö. b. A. (1966). Sünenü'd-Darekutnî (A. H. Yemani, Tahk.; 4 Cilt). Daru’l-mehasin.
Fergani, S. (2018). Müntehâ’l medârik ve müntehâ lübbi külli kâmilin ve ârifin ve sâlik: Şerhu Tâiyyeti İbn Fârız (M. Yalçınkaya, Çev.). Litera Yayıncılık.
Hegel, G. W. F. (1986). Wissenschaft der logik (Vols. 1–2). Felix Meiner Verlag. (Orijinal çalışma 1812–1816).
İbn Arabî, M. (1971). Fusûsu’l-hikem (N. Gençosman, Çev.). İstanbul Kitabevi Yayınları.
İbn Arabî, M. (2012). Fütûhât-ı Mekkiyye (E. Demirli, Çev.). (Cilt 17). Litera Yayıncılık.
İbn Arabî, M. (2023). Nefsi arzular. Ehil Yayıncılık.
İslâm Ansiklopedisi. (2001). İsmail Ma’şukî. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 23, s. 112–114). Türkiye Diyanet Vakfı.
Karahisari, M. (2020). Üsküdar sohbetleri: Ekberiyye’de usul. Altiva Kitap.
Konevi, S. (2012). İlahi nefhalar, en-efehatü’l-ilahiyye (E. Demirli, Çev.). İz Yayıncılık.
Kur’ân-ı Kerim.
Kuyaksil, A. (2014). Terör örgütlerinin ideoloji unsuru olarak kullandığı bazı dinî kavramlar. ASSAM Uluslararası Hakemli Dergi, 1(1), 79–114.
Ocak, A. Y. (1999). Osmanlı imparatorluğunda marjinal sûfilik: Kalenderiler. Türk Tarih Kurumu Yayınları.
Özkan, M. F., & Baba, G. (2021). Dengeleme aracılığıyla güç dengesi oluşturma: İran’ın Irak Kürtleri ile ilişkileri (2011-2018). Türkiye Ortadoğu Çalışmaları Dergisi, 8(2), 13-50.
Schimmel, A. (2001). Tasavvufun boyutları (Y. Koç, Çev.). Kabalcı Yayınevi.
Sertdemir, N. (2015). Bir mutasavvıf gözüyle Nasreddin Hoca. Ensar Yayınları.
Seyyar, A., & Sarı, O. (2025). Modern dünyanın çıkmazı karşısında İslami diriliş. MGV Yayınları.
TDK (Türk Dil Kurumu). (1988). İdrak. Türkçe sözlük içinde (Cilt 1-2). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Tiryaki, M. (2022). İbn Arabî’ye göre Firavun’un imanı ve Alâeddin el-Buhârî’nin konuya dair eleştirileri. Theosophia, 4, 61-76.
Topaloğlu, B. (2020). Musavvir. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 31, s. 241). Türkiye Diyanet Vakfı.
Uludağ, S. (1997). Hallâc-ı Mansûr. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 15, s. 377–381). Türkiye Diyanet Vakfı.
Üzüm, İ. (2020). Molla Kābız. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt 30, s. 254–255). Türkiye Diyanet Vakfı.
Yeşiltaş, M., & Öncel, R. (2017). Yenilgiden sonra DEAŞ. SETA Analiz, (226). SETA Vakfı.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
