İslam Sanatı Ve Estetiğinin Kuramsal Temelleri
Özet Görüntüleme: 34
/ 
PDF İndirme: 23
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.17788361Anahtar Kelimeler:
İslam Estetiği, Bediiyat, Belagat, İlahi Güzellik, Sanat FelsefesiÖzet
Bu makale, İslam sanat felsefesinin ve estetik anlayışının kuramsal temellerini, tarihsel kökenleri ve terminolojik dayanakları üzerinden incelemektedir. Batı düşünce geleneğinde duyusal algı ve akla dayalı felsefi bir disiplin olarak gelişen estetik, İslam literatüründe "Bediiyat" ve Belagat ilminin bir alt dalı olan "Fenn-i Bedi" kavramlarıyla karşılık bulmaktadır. Araştırmada, İslam estetiğinin ontolojik kaynağının Batı estetiğindeki gibi sübjektif beğeni ve hedonist (hazcı) yaklaşımlara değil, vahye (Kitap ve Sünnet) ve "Tevhid" ilkesine dayandığı vurgulanmaktadır.
Çalışma kapsamında, İslam sanatçısının varlık ve sanat karşısındaki duruşu analiz edilmiştir. Batı estetiğinin benmerkezci ve sanatçının egosunu (ene) önceleyen yapısının aksine, İslam estetiğinde sanatçının "ilahi güzelliğin" (Esma-ül Hüsna) bir yansıtıcısı ve aynası olma vasfı taşıdığı belirtilmektedir. Ayrıca, "hüsn-ü zati" (özsel güzellik) ve "hüsn-ü arazi" (biçimsel güzellik) ayrımları üzerinden, İslam sanatının salt şekilci bir süsleme faaliyeti olmadığı, aksine "mana"yı en güzel surette ifade etme çabası olduğu ortaya konulmuştur. Sonuç olarak; İslam estetiğinin, ruhun manevi tekamülüyle şekillenen, tevazu ve hikmet temelli ulvi bir güzellik felsefesi olduğu sonucuna varılmıştır.
İndirmeler
Referanslar
Ayvazoğlu, B. (1989). İslam estetiği ve insan. Çağ Yayınları.
Balcı, Y. B. (2005). Estetik. Gündüz Yayıncılık.
Cevdet Paşa, A. (2000). Belâgat-ı Osmaniye (T. Karabey & M. Atalay, Haz.). Akçağ Yayınları.
Chittick, W. C. (2007). Varolmanın boyutları: Tasavvuf ve vahdetü’l-vücûd üstüne yazılar (T. Koç, Çev.). İnsan Yayınları.
Croce, B. (1988). Estetik (İ. Tunalı, Çev.). Remzi Kitabevi.
Doğan, M. (1975). 100 soruda estetik. Gerçek Yayınevi.
Hacımüftüoğlu, N. (1992). Bedi. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (C. 5, ss. 320–322). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Kılıç, H. (1992). Belagat. TDV İslâm Ansiklopedisi içinde (C. 5, s. 380). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
Lalo, C. (1940). Bediiyyat (B. Toprak, Çev.). Maarif Matbaası.
Moran, B. (1994). Edebiyat kuramları ve eleştiri. Cem Yayınevi.
Sena, C. (1972). Estetik. Remzi Kitabevi.
TBMM. (1338). Zabıt ceridesi (Devre 1, Cilt 24, 09.XI.1338). TBMM Basımevi.
Tolstoy, L. (1992). Sanat nedir? (B. Dal, Çev.). Şule Yayınları.
Tunalı, İ. (1989). Estetik. Remzi Kitabevi.
Türker, H. (2007). İslâm estetiği. İslam Araştırmaları Dergisi, (18), 174.
Uçman, A. (1984). Abdülhak Hâmid ve mülâhazât-ı felsefiyesi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Worringer, W. (1985). Soyutlama ve özdeşleyim (İ. Tunalı, Çev.). Remzi Kitabevi.
Yeğin, A. (1992). Osmanlıca lügat. Hizmet Yayınevi.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
