Dijital Dönüşümün Sürdürülebilirliğe Etkisi
Özet Görüntüleme: 46
/ 
PDF İndirme: 34
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18157979Anahtar Kelimeler:
Dijital Dönüşüm, Sürdürülebilirlik, Panel Veri Analizi, BRICSÖzet
21. yüzyılın başından itibaren dijital teknolojilerdeki hızlı gelişmeler, yalnızca üretim süreçlerini değil; yönetim, iletişim, lojistik ve tedarik zinciri gibi alanları da dönüştürerek ekonomik, çevresel ve sosyal düzeyde sürdürülebilirliğe doğrudan katkı sağlamıştır. Bu çalışma, dijitalleşme ve dijital dönüşüm süreçlerinin sürdürülebilirlik üzerindeki etkilerini BRICS ülkeleri örneği üzerinden hem teorik hem de ampirik düzlemde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada dijitalleşmeyi temsilen Bilgi ve İletişim Teknolojileri (ICT) Endeksi, sürdürülebilirliği temsilen ise Sürdürülebilirlik Endeksi (SI) kullanılmış; 2000–2023 dönemini kapsayan panel veri seti üzerinde panel eşbütünleşme ve hata düzeltme analizi uygulanmıştır. Bulgular, panel genelinde ICT değişkeninin SI üzerindeki etkisinin %4,6 düzeyinde pozitif ve istatistiksel olarak anlamlı olduğunu, ancak Hindistan ve Rusya özelinde negatif yönlü ilişkiler bulunduğunu ortaya koymuştur. Kısa dönem hata düzeltme modeline göre sapmaların %42,7 oranında düzeltildiği ve ICT-SI ilişkisinin uzun dönemli olduğu belirlenmiştir. Ayrıca ICT ve SI değişkenleri arasında çift yönlü nedensellik ilişkisi tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, dijital dönüşümün sürdürülebilirlik performansı üzerinde uzun vadeli ve anlamlı etkiler yarattığını; enerji verimliliği, kaynak yönetimi, karbon salımının azaltılması ve çevre dostu üretim teknikleri gibi alanlarda stratejik katkılar sunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte e-atık, yüksek enerji tüketimi ve dijital eşitsizlik gibi sorunların da dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Sonuç olarak dijital dönüşüm, yalnızca teknik bir süreç değil, aynı zamanda strateji, liderlik ve kurumsal kültürü de kapsayan çok boyutlu bir dönüşüm süreci olup, sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmada temel bir unsur olarak değerlendirilmektedir.
İndirmeler
Referanslar
Allen, R. C. (2007). The industrial revolution: a very short introduction. Oxford university press.
Asiltürk, A. (2021). İşletmelerde dijital dönüşüm yönetiminde nihai hedef: dijital olgunluk. Alanya Akademik Bakiş, 5(2), 647–669.
Baldé, C. P., Forti, V., Gray, V., Kuehr, R., & Stegmann, P. (2021). The global e-waste monitor 2020: Quantities, flows and the circular economy potential. United Nations University. https://ewastemonitor.info
Baloğlu, Ö. Ö. (2023). Teknolojık bır dönüşüm olarak dıjıtalleşme kavramı ve etkılerı. Nevşehir Haci Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 13(2), 1189–1210.
Bircan, G. (2025). Bağımsız denetimde yeni paradigma: Sürdürülebilirlik güvence denetimi. Sayıştay Dergisi, 36(136), 35-66.
Breitung, J. (2005). A parametric approach to the estimation of cointegration vectors in panel data. Econometric Reviews, 24(2), 151-173
Brennen, J. S., & Kreiss, D. (2016). Digitalization. The international encyclopedia of communication theory and philosophy.
Breusch, T. S., & Pagan, A. R. (1980). The Lagrange multiplier test and its applications to model specification in econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1), 239-253.
Brundtland Commission (1987) Our common future: Report of the World Commission on Environment and Development, United Nations.
Buller, P. F., & Mcevoy, G. M. (2016). A model for implementing a sustainability strategy through hrm practices, Business and Society Review, 121(4), 465-495.
Choi, I. (2001). Panel verileri için birim kök testleri. Uluslararası Para ve Finans Dergisi, 20(2), 249-272.
Correia, M. S. (2019). Sustainability: an overview of the triple bottom line and sustainability implementation. International Journal of Strategic Engineering (IJOSE), 2(1), 29-38.
Cronin Jr, J. J., Smith, J. S., Gleim, M. R., Ramirez, E., & Martinez, J. D. (2011). Green marketing strategies: an examination of stakeholders and the opportunities they present. Journal of The Academy of Marketing Science, 39(1), 158-174.
Çam, M. (2023). Endüstri 4.0: dijitalleşme ve muhasebe. Journal of Politics Economy and Management, 6(1), 11-29.
Davidsson, P., Hajinasab, B., Holmgren, J., Jevinger, Å., & Persson, J. A. (2016). The fourth wave of digitalization and public transport: opportunities and challenges, sustainability. Malmö University, 8(12), 1-16.
Demir, S. (2012). 20. ve 21. Yüzyılların Başlangıç Dönemlerinin Karşılaştırılması: Örtüşen ve Ayrışan Olguların Bir Analizi. Gazi Akademik Bakış, (10), 207-228.
Doğan, K., & Arslantekin, S. (2016). Büyük veri: önemi, yapısı ve günümüzdeki durum. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 56(1), 15–36
Dumitrescu, E. I., & Hurlin, C. (2012). Testing for Granger non-causality in heterogeneous panels. Economic Modelling, 29(4), 1450-1460.
Eberhardt, M., & Bond, S. (2009). Cross-section dependence in nonstationary panel models: a novel estimator.
European Commission. (2023). The European Green Digital Coalition: Shaping Europe’s digital green future. Publications Office of the European Union. (https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/library/ european-green-digital-coalition)
Feroz, A. K., Zo, H., & Chiravuri, A. (2021). Digital transformation and environmental sustainability: a review and research agenda. Sustainability, 13(3), 1-20.
Hadri, K. (2000). Testing for stationarity in heterogeneous panel data. The Econometrics Journal, 3(2), 148-161.
Hai, T. N., Van, Q. N., & Thi Tuyet, M. N. (2021). Digital transformation: opportunities and challenges for leaders in the emerging countries in response to covid-19 pandemic. Emerging Science Journal, 5(1), 21-36.
Hallin, A., Lindell, E., Jonsson, B., & Uhlin, A. (2022). Digital transformation and power relations: interpretative repertoires of digitalization in the swedish steel industry. Scandinavian Journal of Management, 38(1), 1-11.
Im, K. S., Pesaran, M. H., & Shin, Y. (2003). Testing for unit roots in heterogeneous panels. Journal of Econometrics, 115(1), 53-74.
İyigüngör, T. (2022). Ekonomik ve toplumsal dijitalleşme: endüstri 4.0'dan toplum 5.0'a, Smac Journal, 4(1), 47-59.
Jones, N., Mayers, K., & Shen, X. (2023). Environmental impacts of AI and data centres: Current estimates and future outlook. Environmental Research Letters, 18(2), 025009. (https://doi.org/10.1088/1748-9326/acad8b).
Kajee, J. (2025). Book Review of" The Ages of Globalization: Geography, Technology, and Institutions" A Critical Pedagogy and Decolonial Analysis. Current Issues in Comparative Education, 27(1).
Kane, G. C., Palmer, D., Phillips, A. N., Kiron, D., & Buckley, N. (2015). Strategy, not technology, drives digital transformation. MIT Sloan Management Review.
Kayikci, Y. (2018). Sustainability impact of digitization in logistics. Procedia Manufacturing, 21, 782-789
Lee, K., & Jung, H. (2019). Dynamic semantic network analysis for identifying the concept and scope of social sustainability. Journal of Cleaner Production, 233, 1510-1524.
Levin, A., Lin, C. F., & Chu, C. S. J. (2002). Unit root tests in panel data: asymptotic and finite-sample properties. Journal of Econometrics, 108(1), 1-24.
Lozano, R. (2012). Towards better embedding sustainability into companies’ systems: an analysis of voluntary corporate initiatives. Journal of Cleaner Production, 25, 14-26.
Maddala, G. S., & Wu, S. (1999). A comparative study of unit root tests with panel data and a new simple test. Oxford Bulletin of Economics and Statistics, 61(S1), 631-652.
McCoskey, S., & Kao, C. (1998). A residual-based test of the null of cointegration in panel data. Econometric Reviews, 17(1), 57-84.
Merriam-Webster Incorporated. (2019). Merriam-Webster, https://www.merriam-webster.com/dictionary/ information.
Mokyr, J., & Strotz, R. H. (1998). The second industrial revolution, 1870-1914. Storia dell’economia mondiale, 21945(1), 219-245.
Mowery, D. C. (2009). “Plus ca change: industrial r&d in the third industrial revolution”, Industrial and Corporate Change, 18(1), 1-50.
Norman, W., & Macdonald, C. (2004). Getting to the bottom of “triple bottom line”, Business Ethics Quarterly, 14(2), 243-262.
O'Leary, D. E. (2023). Digitization, digitalization, and digital transformation in accounting, electronic commerce, and supply chains. Intelligent Systems in Accounting, Finance and Management, 30(2), 101-110.
Özenir, İ., & Nakiboğlu, G. (2019). Sürdürülebilir üretimde endüstri 4.0’in yeri, BMIJ, 7(5), 2148-2586.
Özişik, T., & Şahin, B. E. (2022). Endüstri 4.0 teknolojilerinin iş gücü ve işin geleceğine etkileri. Journal of Life Economics, 9(2), 81-96.
Öztürk, İ. (2025). Sürdürülebilirlik perspektifinden endüstri 4.0 teknolojilerinin tedarik zinciri yönetimi fonksiyonları üzerine etkisi. Fivezero, 5(1), 59-80.
Parlasca, M. C., & Qaim, M. (2022). Meat consumption and sustainability. Annual Review of Resource Economics, 14, 17-41.
Pesaran, M. H., & Smith, R. (1995). Estimating long-run relationships from dynamic heterogeneous panels. Journal of Econometrics, 68(1), 79-113.
Pesaran, M. H. (2006). Estimation and inference in large heterogeneous panels with a multifactor error structure. Econometrica, 74(4), 967-1012.
Pesaran, M. H., & Yamagata, T. (2008). Testing slope homogeneity in large panels. Journal of Econometrics, 142(1), 50-93.
Porter, M. E. (2011)., Kramer, Mr (2011). Creating Shared Value. Harvard Business Review, 89(1/2), 62-77.
Rifkin, J. (2011). The third industrial revolution: how lateral power is transforming energy. The Economy, and The World. Macmillan.
Saberi, S., Kouhizadeh, M., Sarkis, J., & Shen, L. (2021). Blockchain technology and sustainable supply chain management: A systematic literature review. International Journal of Production Economics, 231, 107831. (https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2020.107831).
Sachs, J. D. (2020). The ages of globalization. Columbia University Press.
Savić, D. (2020). From Digitization and Digitalization to Digital Transformation: A Case for Grey Literature Management. Grey Journal (TGJ), 16(1).
Schwab, K. (2016). The Fourth Industrial Revolution. World Economic Forum.
Tabrizi, B., Lam, E., Girard, K. & Irvin, V. (2019), Digital transformation is not about technology. Harvard Business Review, 13, 1-6.
Teal, F., & Eberhardt, M. (2010). Productivity analysis in global manufacturing production.
Vial, G. (2019). Understanding digital transformation: A review and a research agenda. The Journal of Strategic Information Systems, 28(2), 118–144.
Vial, G. (2021). Understanding digital transformation: a review and a research agenda. Managing Digital Transformation, 28(2), 118-144.
Westerlund, J., & Edgerton, D. L. (2007). New improved tests for cointegration with structural breaks. Journal of Time Series Analysis, 28(2), 188-224.
Xu, M., David, J. M., & Kim, S. H. (2018). The fourth industrial revolution: opportunities and challenges. International Journal of Financial Research, 9(2),90-95.
Yıldız, A. (2018). Endüstri 4.0 ve akilli fabrikalar. Sakarya University Journal of Science, 22(2), 546-556.
Zhang, C., Liu, Y., & Zhang, H. (2021). Smart farming and sustainability: A systematic review. Sustainability, 13(7), 3923. https://doi.org/10.3390/su13073923
Zuboff, S. (2019). The age of surveillance capitalism: The fight for a human future at the new frontier of power, edn. PublicAffairs, New York.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
