Ordu Eskipazar Büyük Hamam Restorasyon Çalışmaları

Özet

Ülkemizdeki Osmanlı dönemi hamam yapıları, kültürel mirasın önemli unsurları arasında yer almaktadır. Tarih boyunca hamam yapıları yalnızca yıkanma ve temizlik amacıyla inşa edilmemiş, aynı zamanda toplumsal ilişkilerin kurulduğu önemli sosyal mekânlar olarak da kullanılmıştır. Osmanlı döneminde inşa edilen hamamlarda farklı plan tipleri görülmekle birlikte, bu çeşitliliğe rağmen ortak bazı mekânlar bulunmaktadır. Ilıklık, sıcaklık, halvet ve külhan gibi bölümlerden oluşan hamamlar, çoğunlukla kubbe ve tonozlarla örtülmüştür. Osmanlı döneminde erkekler ve kadınlar için ayrı hamamlar inşa edilmiştir. Osmanlı döneminde aktif olarak kullanılan bu yapılar, kent yerleşimlerindeki dönüşümler sonucunda zamanla işlevlerini yitirmiş; kimi hamamlar atıl kalmış ve uzun yıllar kullanılmamaları nedeniyle köhneme sürecine girmiştir. Bu yapıların belgelenmesine yönelik çalışmalar Cumhuriyet Dönemi’nde başlamış olsa da, yapıların sayıca fazla olması restorasyon süreçlerinin uzun zaman almasına neden olmaktadır. Bu yapılardan biri de 2010 yılında rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlanan Ordu Eskipazar Büyük Hamamı’dır. Bu çalışma, Ordu İli Merkez ilçesi Eskipazar Köyü’nde yer alan Büyük Hamam’ın mimari özelliklerini, mevcut durumunu ve restorasyon sürecinde gerçekleştirilen müdahaleleri ele almaktadır. Yapının soyunmalık, ılıklık, sıcaklık, hela ve külhan mekanları ile üst örtü sistemi, restitüsyon verileri ve benzer dönem hamam yapılarıyla karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Restorasyon sürecinde, özgün malzeme ve yapım tekniklerine sadık kalınması temel ilke olarak benimsenmiş; özellikle üst örtü ve sıva kararlarında horasan harcı gibi geleneksel malzemelerin kullanımı tercih edilmiştir. Çalışma, Büyük Hamam’ın korunarak gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için yapılan müdahaleleri belgelemeyi ve Ordu’daki Osmanlı dönemi hamam mimarisine ilişkin literatüre katkı sunmayı amaçlamaktadır.