Yaşlılarda E-Sağlık Okuryazarlığının Çeşitli Değişkenlere Göre İncelenmesi
Özet Görüntüleme: 38
/ 
PDF İndirme: 20
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18820078Anahtar Kelimeler:
Yaşlı, yaşlı sağlığı, sağlık okur yazarlığı, e-sağlık.Özet
Bu çalışma; yaşlı bireylerin e-sağlık okuryazarlığının çeşitli değişkenlere göre incelenmesi amacıyla planlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu Kırıkkale ilinde yaşayan 202 yaşlı birey oluşturmuştur. Çalışmada, veri toplama yöntemi olarak anket tekniği kullanılmış olup Norman ve Skinner (2006) tarafından geliştirilip Tamer Gencer (2017) Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması yapılan “E-Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği’nden yararlanılmıştır. Ölçek 8 maddeden ve tek boyuttan oluşmakta ve e-sağlık okuryazarlık düzeyini belirlemeyi amaçlamaktadır. Ölçekten alınan yüksek puan e-sağlık okuryazarlık düzeyinin yüksek olduğunu göstermektedir. Verilerin çözümlenmesinde standart sapma, aritmetik ortalama, ikili gruplar için t testi, ikiden daha fazla grup için ise Anova varyans analizi kullanılmıştır. Kadınların erkeklere oranla e-sağlık okuryazarlığının daha düşük, kronik hastalığı olan bireylerin e-sağlık okur yazarlığının daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Kronik hastalık, yaş, medeni durum, gelir, eğitim düzeyi, çocuk sayısı, yaşam düzeni, internet erişim araçları, sağlık konusunda karar verirken internet yardımı ve internetteki sağlık kaynaklarına erişime ilişkin algılar ile e-sağlık okur yazarlığı arasında anlamlı fark bulunmuştur. Cinsiyet, sigorta türü ile e-sağlık okur yazarlığı arasında anlamlı bir fark bulunmamaktadır. Çalışmanın sonucuna göre yaşlı bireylerin e-sağlık okuryazarlığını artırmak için eğitim programları düzenlenmelidir. Özellikle düşük eğitim düzeyine sahip bireyler için özel eğitim materyalleri hazırlanmalı, teknolojiye erişim imkanları artırılmalı ve farkındalık yaratmak için bilgilendirme kampanyaları düzenlenmelidir.
İndirmeler
Referanslar
Arcury, T. A., Sandberg, J. C., Melius, K. P., Quandt, S. A., Leng, X., Latulipe, C., Miller, D. P., Smith, D. A. & Bertoni, A. G. (2020). Older adult internet use and eHealth literacy. Journal of Applied Gerontology, 39(2), 141-150.
Baker, D. W., Gazmararian, J. A., Williams, M. V., Scott, T., Parker, R. M., Green, D., Ren, J. & Peel, J. (2004). Health literacy and use of outpatient physician services by Medicare managed care enrollees. Journal of General Internal Medicine, 19(3), 215-220.
Berkman, N. D., Sheridan, S. L., Donahue, K. E., Halpern, D. J., Viera, A., Crotty, K., et al. (2011). Health literacy interventions and out comes: an updated systematic review. Evidence Report/Technology Assesment, No:199. AHRQ publication number 11-E006.
Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, O. E., Karadeniz, Ş. & Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Chen, L. (2022). Research on the relationship between social support, e-health literacy and health self-help behavior in the context of active aging [Unpublished master’s thesis]. Guangzhou: Guangdong Pharmaceutical University.
Cherid, C., Baghdadli, A., Wall, M., Mayo, N. E., Berry, G., Harvey, E. J., Albers, A., Bergeron, S. G. & Morin, S. N. (2020) Current level of technology use, health and eHealth literacy in older Canadians with a recent fracture-a survey in orthopedic clinics. Osteoporosis International, 31(7), 1333–1340.
Choi, N. G. and DiNitto, D. M. (2013). The digital divide among low-income homebound older adults: internet use patterns, eHealth literacy, and attitudes toward computer/internet use. Journal of Medical Internet Research, 15(5), e93.
Cui, G. H., Li, S. J., Yin, Y. T., Chen, L. J., Li, J. Q., Liang, F. Y., Liu, X. Y. & Chen, L. (2021). The relationship among social capital, eHealth literacy and health behaviours in Chinese elderly people: a cross-sectional study. BMC Public Health, 21, 1-9.
Davis, T. C., Long, S. W., Jackson, R. H., Mayeaux, E. J., George, R. B., Murphy, P. W. & Crouch, M. A. (1993). Rapid estimate of adult literacy in medicine: a shortened screening instrument. Fam Med, 25, 391-395.
Deniz, E. ve Duman, İ. (2024). Yaşlı bireylerde e-sağlık okuryazarlığı ve polifarmasi arasındaki ilişki. Geriatrik Bilimler Dergisi, 7(3), 195-205.
Durusu Tanrıöver, M. D., Yıldırım, H. H., Demiray Ready, N., Çakır, B. & Akalın, E. (2014). Türkiye sağlık okuryazarlığı araştırması (1st ed). Sağlık-Sen.
Friedland, R. B. (1998). Understanding health literacy: New estimates of the costs of inadequate health literacy. Working paper. National Academy on an Aging Society.
Gazmararian, J. A., Williams, M. V., Peel, J. & Baker, D. W. (2003). Health literacy and knowledge of chronic disease. Patient Education and Counseling, 51, 267e275.
Hesse, B. W., Nelson, D. E., Kreps, G. L., Croyle, R. T., Arora, N. K., Rimer, B. K. & Viswanath, K. (2005). Trust and sources of health information: the impact of the Internet and its implications for health care providers: findings from the first Health Information National Trends Survey. Arch Intern Med, 165, 2618-2624.
Hoogland, A. I., Mansfield, J., Lafranchise, E. A., Bulls, H. W., Johnstone, P. A. & Jim, H. S. (2020). eHealth literacy in older adults with cancer. Journal of Geriatric Oncology, 11(6), 1020-1022.
Ishikawa, H. and Kiuchi, T. (2010). Health literacy and health communication. BioPsychoSocial Medicine, 4, 1-5.
İlgar, Y. ve Bilgili, N. (2023). Yaşlı bireylerde e-sağlık okuryazarlık düzeyi ve dijital sağlık hizmetlerinin kullanımı. Euroasia Journal of Social Sciences & Humanities, 10(32), 126-135.
Keleher, H. and Hagger, V. (2007). Health literacy in primary health care. Australian Journal of Primary Health, 13(2), 24-30.
Kickbusch, I. and Maag, D. (2008). Health Literacy. Kris Heggenhougen and Stella Quah (Ed.), International Encyclopedia of Public Health, Vol 3 (pp. 204-211). San Diego: Academic Press.
Liu, S., Zhao, H., Fu, J., Kong, D., Zhong, Z., Hong, Y., Tan, J. & Luo, Y. (2022). Current status and influencing factors of digital health literacy among community-dwelling older adults in Southwest China: a cross-sectional study. BMC Public Health, 22(1), 996.
Mark, L. (2009). Health literacy and the elderly. Osteopathic Family Physician, 1(3), 64-69.
Norman, C. D. and Skinner, H. A. (2006). eHEALS: The eHealth literacy scale. Journal of Medical Internet Research, 8(4), 1-7.
Nutbeam, D. (2000). Health literacy as a publicgoal: a challenge for contemporary health education and communication strate giesinto the 21st century. Health Promot Int, 15(3), 259-267.
Paige, S. R., Miller, M. D., Krieger, J. L., Stellefson, M. & Cheong, J. (2018). Electronic health literacy across the lifespan: measurement invariance study. Journal of Medical Internet Research, 20(7), e10434.
Price-Haywood, E. G., Harden-Barrios, J., Ulep, R. & Luo, Q. (2017). eHealth literacy: patient engagement in identifying strategies to encourage use of patient portals among older adults. Population Health Management, 20(6), 486-494.
Rutten, L. J., Arora, N. K., Bakos, A. D., Aziz, N. & Rowland, J. (2005). Information needs and sources of information among cancer patients: a systematic review of research (1980-2003). Patient Educ Couns, 57, 250-261.
Salar, S. ve Duran, S. (2023). Aile sağlığı merkezlerine başvuran yaşlı bireylerin e-sağlık okuryazarlığı durumunun incelenmesi. Hacettepe University Faculty of Health Sciences Journal, 10(2), 396-412. https://doi.org/10.21020/husbfd.1268108
Schrauben, S. J., Appel, L., Rivera, E., Lora, C. M., Lash, J. P., Chen, J., Hamm, L. L., Fink, J. C., Go, A. S., Townsend, R.R., Deo, R., Dember, L.M., Feldman, H.I., Diamantidis, C.J. & CRIC Study Investigators (2021). Mobile health (mHealth) technology: assessment of availability, acceptability, and use in CKD. American Journal of Kidney Diseases, 77(6), 941-950.
Tamer Gencer, Z. (2017). Norman ve Skinner’ın e-sağlık okuryazarlığı ölçeğinin kültürel uyarlaması için geçerlilik ve güvenilirlik çalışması. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 52, 131–145.
Tennant, B., Stellefson, M., Dodd, V., Chaney, B., Chaney, D., Paige, S. & Alber, J. (2015). eHealth literacy and Web 2.0 health information seeking behaviors among baby boomers and older adults. Journal of Medical Internet Research, 17(3), e70.
Ubolwan, K., Kheokao, J., Yingrengreong, S. & Chuaintha, E. (2020). Evaluation of factors associated with ehealth literacy among older adult social media users in Thailand. Southeast Asian Journal of Tropical Medicine and Public Health, 51(5), 754-762.
WHO (2013). Regional Office for Europe. Health literacy: The solid facts. http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0008/190655/e 96854.pdf.
Yufan, H. U., Lu, C., Yue, D., Yuanxing, Z., Lei, H. E. & Cuiling, J. I. (2023). Status quo and influencing factors of eHealth literacy in elderly patients with chronic diseases. Chinese Nursing Research, 37(19), 3442-3447.
Xie, L., Zhang, S., Xin, M., Zhu, M., Lu, W. & Mo, P.K. (2022). Electronic health literacy and health-related outcomes among older adults: A systematic review. Preventive Medicine, 157, 106997.
Zhou, H. and Zheng, A. (2018). E-health literacy status and influencing factors of elderly people in community. J Nanjing Med Univ (Soc Sci Ed), 6, 455–458.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
