Antik Çağ’dan İslam’a Diyarbakır
Özet Görüntüleme: 39
/ 
PDF İndirme: 24
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19360427Anahtar Kelimeler:
Tarih, Diyarbakır, Antik Çağ, Sasani, BizansÖzet
Bir şehrin nasıl kurulduğu ve nerede kurulduğu hatta niçin kurulduğu sorularına cevap bulmak için öncelikle insanların bir yere yerleşirken veya yerleşik hayata geçmek istediklerinde ölçüt olarak neyi ele aldıklarına bakmakta fayda vardır. Her şeyden önce insanlar toprak açısından verimli bir yer tercih ederler, çünkü eski çağlardan beri tarım, insanların önemli bir geçim kaynağıdır. Yani yaşamsal bir nitelik taşır. Bu sebeple bir toprağın verimli olması için öncelikle bol suya ihtiyaç vardır. Bol suyun olması hem sadece tarım için değil insanların yaşaması başta olmak üzere hayatın bütün alanlarında ihtiyaç duyulan bir nesnedir. Mesela hayvanların su ihtiyacını karşılamak bu temel ihtiyaçlardan bir tanesidir. Bunlara ek olarak ticaret yolları üzerinde şehir kurmak insanların temel gayelerinden bir tanesidir.
Diyarbakır, hem su kaynaklarına yakın olmak hem de ticaret yolları üzerinde bulunmak açısından dikkate değer bir şehirdir. Şehrin bu avantajlı konumu kısa sürede büyümesini sağlamıştır. Fakat şehrin bu avantajlı konumunda faydalanmak bölgede hâkim olan güçlerin iştahını kabartmıştır. Bundan dolayı Diyarbakır, Bizans-Sasani savaşlarından olumsuz bir şekilde etkilenmiştir.
Bu makalede Diyarbakır’ın tarihsel süreçte Amid ve Diyarbakır isimlerinin isimlendirme meselesine değinilecektir. Ayrıca şehrin Yunan, Bizans, Süryani ve Arap kaynaklarınca nasıl ele alındığına bakılacaktır. Devamında da Diyarbakır’ın Bizans-Sasani savaşlarındaki konumu detaylı bir şekilde ele alınacaktır.
İndirmeler
Referanslar
Aydın, G. (2017). Süryani Kroniklerine Göre Bizans-Sasani Savaşlarının Mezopotamya Şehirlerine Etkisi, IV-VII. Yüzyıllar, Nusaybin Örneği, Yüksek Lisans Tezi, Mardin.
Aylar, M. (2009). “İslam Coğrafyacılarına Göre Orta Çağ’da Amid (Diyarbakır)”, Tarih Okulu Dergisi, Aralık, s. 1384-1412.
Çelik, M. (2007).Edessa’dan Urfa’ya, Ankara: Atılım Üniversitesi TT Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi Yayınları.
El Hemevi, Y. (1997). Mu’cemul Buldan, Beyrut.
Grand, M. (2000). Roma’dan Bizans’a İ.S. Beşinci Yüzyıl, çev. Z. Zühre İlkgelen, İstanbul, Homer Kitabevi ve Yayıncılık Ltd. Şti.
Gregory, AbulF. (1999). AbulFarac Tarihi, C. 1, çev. Ömer Rıza Doğrul, Ankara, TTK Basımevi.
Honigman, E. (1970). Bizans Devletinin Doğu Sınırı, çev. Fikret Işıltan, İstanbul, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
Kaçar, T. (2009). “Anadolu’da Sasaniler ve Romalılar, MS 226-363: Emperyal İdeoloji ve Kriz”, Tarih Dergisi, 47, 1-22.
Kütük, A. (2018). Nisibis (Nusaybin) Kadim Bir Şehrin Hikâyesi, Divan Kitap Matbaacılık Basın Yayın.
Özcoşar, İ. (2015). “Şehir ve Eşraf: Osmanlı Diyarbakır’ inde Eşraf”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 14, 35, 7.
Peter, B. (2000). Geç Antik Çağ’da Roma ve Bizans Dünyası, çev. Turhan Kaçar, Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
Prokopius, (2001). Bizans’ın Gizli Tarihi, çev. Orhan Duru, İstanbul, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
Yıldırım, E. (2011). Pers Hâkimiyetinin Bitiminden Bizans Hâkimiyetinin Başlangıcına Kadar Olan Dönemdeki Antik Çağ Yazarlarının Eserlerinde Orta Fırat Bölgesi, Doktora Tezi. Konya.
Yousıf, E. (2009). Süryani Vakanüvisler, çev. Mustafa Aslan, Doz Yayınları.
Zho, M. (2002). Erbil Vakayinamesi, çev. Erol Sever, Yaba Yayınları.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
