Türkiye’de İşletmelerin Şüpheli Ticari Alacaklarının Uzun Dönem Görünümü
Özet Görüntüleme: 88
/ 
PDF İndirme: 32
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20006669Anahtar Kelimeler:
Ticari alacak, Şüpheli ticari alacaklar, Şüpheli ticari alacak karşılıklarıÖzet
Ticari alacaklar işletmelerin satışları sonrasında belirli bir vadeyle tahsil edecek oldukları varlıkları veya değerleri ifade etmektedir. Şüpheli ticari alacaklar ise bu değerlerin tahsil edilemez duruma düşme riskleri halinde ortaya çıkan varlıklar olup, tahsilatı şüpheli hale gelmiş değerler için kısmen ya da tamamen ayrılan karşılıklar da şüpheli ticari alacak karşılıkları olmaktadır. Bu çalışma, Türkiye’deki reel sektör işletmelerinde her ölçek ve sektörden tüm firmaların toplulaştırılmış bilançoları üzerinden kısa vadedeki şüpheli ticari alacaklar ve şüpheli ticari alacak karşılıklarının uzun dönem görünümünü ve bağlı diğer bilanço değişkenleri karşısındaki düzeyleri için karşılaştırmalar ve genel değerlendirmeler yordamıyla bu iki değişkenin genel dinamiklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Şüpheli ticari alacaklar ile bu alacaklar için ayrılan karşılıklar için genel eğilim ve düzey göstergelerinin belirlenmesini içeren çalışmanın yöntemi sonrası elde edilen bulguların şüpheli alacakların hangi bilanço değişkenine göre takip edilmesinin daha istikrarlı ve güvenilir bir gösterge olacağını göstermektedir. Çalışmanın sonuçlarının ve önerilerinin her sektör için yararlı olacağı ve işletme yöneticileri ile kredi değerliliği çalışmalarında katkı sağlayacağı en çok da işletme likiditesine şüpheli alacaklar açısından bakılmasında izlence oluşturacağı değerlendirilmektedir.
İndirmeler
Referanslar
Açıkgöz, A. F. (2014). Bankalar için işletmelerin kredi taleplerinin değerlendirilmesinde yeni bir ölçüt önerisi: Net İşletme Sermayesinin gelecekteki değeri. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Trakya Üniversitesi.
Açıkgöz, A. F. (2023a). Türkiye’de İmalat Sektöründe Uzun Dönemde Net İşletme Sermayesi Bileşenlerinin İncelenmesi. Eylül 2023, Platanus, Ankara.
Açıkgöz, A. F. (2023b). Mali Analizde Net İşletme Sermayesinin Ölçülmesi: Yöntem Alternatifleri ve Uygulamalı Bir Öneri. Sait Erdal DİNÇER (Ed.) İktisat, Muhasebe ve Maliye Alanında Gelişmeler içinde (s. 269-296). Ekim 2023, Platanus, Ankara.
Açıkgöz, A. F. (2024) Net İşletme Sermayesinin İzlenmesinde İstikrarlı Bir Oransal Ölçüt Arayışı, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi (The Journal of Academic Social Sciences-ASOS Journal), Vol. 154: 108-123.
Adıgüzel, H. (2018). Muhasebe Literatüründe Kazanç Yönetimi Teknikleri. Muhasebe ve Vergi Uygulamaları Dergisi (MUVU), 11(1): 63-76.
Akbaş Aker, H. (2009). Dönem Sonu İşlemleri: Şüpheli Alacaklar, Değersiz Alacaklar ve Vazgeçilen Alacaklar. Vergi Raporu, Aralık 2009, 123: 47-59.
Akgüç, Ö. (2005). Mali Tablolar Analizi, Genişletilmiş ve Gözden Geçirilmiş On birinci Baskı, Avcıol, İstanbul.
Akgüç, Ö. (2010). Kredi Taleplerinin Değerlendirilmesi Gözden Geçirilmiş ve Genişletilmiş Sekizinci Bası, Arayış, İstanbul.
Akgün, A. İ. (2020). Financial Statement Analysis. Eylül 2020, Ekin, Bursa.
Altman, E. I. (1968). Financial ratios, discriminant analysis and the prediction of corporate bankruptcy. The Journal of Finance, 23(4): 589-609.
Apak, S., Açıkgöz, A. F., & Demirkol, C. (2021). Türkiye’de İmalat Sektörünün Seçilmiş Risklerinin Uzun Dönem Dinamikleri. İktisadi Araştırmalar Vakfı Yıllık, Cilt 2021, Sayı: 33: 62-68.
Ayboğa, H., & Aslanoğlu, S. (2002). İşletmelerde Şüpheli Ticari Alacaklar ve Karşılıklarının Hesaplanmasında Perakende Satış Yöntemi. Öneri Dergisi, 5(17): 53-67.
Beaver, W. H. (1966). Financial ratios as predictors of failure. Journal of Accounting Research, 4: 71-111.
Berker, U. (2024). Hastane Hizmetleri Sektöründeki İşletmelerde Likidite Dinamikleri Açısından Alacaklar Üzerine Bir Araştırma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi.
Bindu, K. H., Morusupalli, R., Dey, N., & Rao, C. R. (2020). Coefficient of Variation and Machine Learning Applications. CRC Focus Series, Intelligent Signal Processing and Data Analysis, Taylor & Francis Group, New York.
Brigham, E. F. (1996). Finansal Yönetimin Temelleri. Cilt 1. Çevirenler: Akmut, Ö., Sarıaslan, H., Ankara Üniversitesi Rektörlüğü Yayınları: 206, Ankara.
Chen, K. H., & Shimerda, T. A. (1981). An Empirical Analysis of Useful Financial Ratios. Financial Management, 10(1): 51-60.
Çil Yavuz, N. (2018). Finansal Ekonometri. Der Yayınları, İstanbul.
Dayı, F. (2019). Vadesi Geçen Ticari Alacakların Net Kâra Etkisinin İncelenmesi: Borsa İstanbul’da Bir Uygulama. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 9(2): 467-486.
Ege, F. (2016). Şüpheli Alacak Karşılığı ve Özellikli Hususlar. Mali Çözüm, İSMMMO. Mayıs-Haziran 2016: 243-253.
Enders, W. (1995). Applied Econometric Time Series. John Wiley & Son, Inc. USA.
Erken, S., & Akbaş Aker, H. (2008). Şüpheli Alacaklar, Karşılıkları ve Muhasebeleştirilmesi. Vergi Raporu, Aralık 2008, 111: 63-76.
Esen, Ö. M. (2009). Vergi Usul Kanunu ve Türkiye Muhasebe Standartları Çerçevesinde Şüpheli Alacakların İncelenmesi. Mali Çözüm, 94-2009: 127-154.
Fidan, M. M. (2019). Ticari Alacaklarda Değer Düşüklüğü–TFRS 9 Finansal Araçlar Standardının Basit Yaklaşımı ve Vergi Usul Kanunu Karşılaştırılması. Muhasebe ve Finansman Dergisi, 81: 37-58.
Gallagher, T. J., & Andrew, J. D. (2007). Financial Management: Principles and Practise. Fourth Edition (First Edition 1997 Pearson), Freeload Press.
Gökçen, G. (2009). Genel Muhasebe, İlkeler ve Tekdüzen Hesap Planı Uygulamaları. 2. Baskı, Eylül 2009, Beta, İstanbul.
Gürsoy, C. T. (2007). Finansal Yönetim İlkeleri. Doğuş Üniversitesi Yayınları, 1. Baskı: Ekim 2006, İstanbul.
Karaca, C. (2020). Firmalarda Ticari Borç ve Alacak Yönetimi Güncel Yaklaşımlar ve Analitik Modeller. Eylül 2020, Nobel Bilimsel Eserler-Atlas, Ankara.
Kaya, M. (2021). Finansal Zaman Serisi Analizi Finansçılar için Temel Yaklaşımlar (Editörler: Çelik, İ. ve Bozkuş Kahyaoğlu, S.) içinde Bölüm: Finansal Zaman Serilerinin Temel Özellikleri. Gazi Kitabevi, Ankara.
Kharabadze, E., & Jikia, M. (2018). Certain Aspects of Accounts Receivable and Payable Analysis. Archives of Business Research, 6(6): 237-242.
Medhi, J. (2005). Statistical Methods: An Introductory Text. Reprint (First Edition 1992), New Age International, New Delhi.
Okka, O. (2009). Analitik Finansal Yönetim (Teori ve Problemler). Finans Serisi A5, 1. Basım, Mayıs 2009, Nobel Yayın No: 839, Nobel, Ankara-İstanbul.
Pamuk, İ., & Göller, E. (2011). Alacaklarda Amortisman. Vergi Raporu, Aralık 2011, 147: 191-210.
Rao, R. K. S. (1989). Fundamentals of Financial Management. Business & Economics, Maxwell MacMillan International Editions, MacMillan Publishing Company New York, Collier MacMillan Publishers, London.
Resmî Gazete (2021). Resmî Gazete Sayı: 31640, 28.10.2021. Vergi Usul Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun, Kanun No: 7338, Madde 35. https://resmigazete.gov.tr, Erişim Tarihi: 22.01.2026.
Resmî Gazete (2025). Resmî Gazete Sayı: 33124 (5. Mükerrer) 31.12.2025. Hazine ve Maliye Bakanlığının (Gelir İdaresi Başkanlığı) 588 Sıra Numaralı Tebliği. https://resmigazete.gov.tr, Erişim Tarihi: 22.01.2026.
Shim, J. K., & Siegel, J. G. (1988). Theory and Problems of Financial Management. Second Edition. Schaum’s Online Series, McGrawHill, New York.
Sclove, S. L. (2013). A Course on Statistics for Finance. CRC Press, Taylor & Francis Group, A Chapman Hall Book, London.
Sivaslıgil, A. C. (2003). Sosyal Bilimciler için Araştırma Teknikleri ve Temel İstatistik Bilgileri. Bilkar Bilge Karınca, İzmir.
TCMB (2025). Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), Reel Sektör İstatistikleri, Arşiv, 2009-2023, https://www.tcmb.gov.tr, Erişim Tarihi: 07.08.2025.
Varıcı, İ., & Kalıpçı Çağıran, F. (2015). Muhasebe Politikalarının Seçimine Etki Eden Faktörler: Borsa İstanbul (BİST)’da Bir Uygulama. Muhasebe ve Denetime Bakış, Ocak 2015: 91-107.
VUK (Vergi Usul Kanunu). 04.01.1961 tarih ve 213. sayılı Vergi Usul Kanunu; Şüpheli Alacaklar, Madde: 323 ile Değersiz Alacaklar Madde: 322 ve Vazgeçilen Alacaklar Madde: 324. Mevzuat: https://mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.4.213.pdf, Erişim Tarihi: 22.01.2026.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
