2012-2023 Devlet Teşviklerinin Bölgesel Kalkınmaya Etkileri: Türkiye Örneği
Özet Görüntüleme: 79
/ 
PDF İndirme: 43
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20006926Anahtar Kelimeler:
Maliye Politikası, KOBİ'lerin Teşvik Edilmesi, Bölgesel KalkınmaÖzet
Bu araştırmanın amacı, 2012-2023 yılları itibariyle uygulanan devlet teşviklerinin bölgesel kalkınmaya etkilerinin Türkiye örneği kapsamında araştırılmasıdır. Bir ülkedeki bölgeler arasındaki gelişmişlik düzeyleri açısından farklılıkların giderilebilmesi için devlet teşviklerinin ve desteklerini gelişmekte olan bölgelere yönlendirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda gelişmişlik farklılıklarının fazla olduğu az gelişmiş ya da gelişmekte olan ülkelerde teşvikler ve destekler çoğu zaman yeterli olmamaktadır. Ekonomik olarak az gelişmiş olan bölgeler, teşvikler ve desteklerden daha az pay aldığı için bölgeler arası fark artmaktadır. Bu nedenle teşvik ve desteklerin; bölgelerin gelişmişlik düzey farkını ortadan kaldırabilecek, ülkeler arası rekabeti kolaylaştıracak, etkili, sürekli ve karlılık oranı yüksek alanlara verilmesi, ülkelerin ekonomik gelişmişlik seviyesi açısından büyük önem taşımaktadır. Yöntem olarak literatür yazımında tümdengelim yöntemi, uygulama kısmında ise Türkiye'de uygulanan devlet teşviklerinin, bölgesel kalkınmaya etkilerine yönelik Türkiye İstatistik Kurumundan alınan 2012-2023 yılları arasındaki yıllık verilerden yararlanılmış ve panel veri analizleri yapılmıştır. Bu kapsamda oluşturulan araştırma veri setine; “E-Views 13 programı” ile “Birim Kök”, “Augmented Dickey Fuller”, “Phillips–Perron (PP)”, “Oto Korelasyon Testi” ve “Breusch-Godfrey LM Testlerine” yönelik analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler sonrası ulaşılan sonuçlar; diğer hizmet faaliyetleri ve gayrimenkul faaliyetleri için verilen teşvik belgelerinin fazla olmadığı, bölgesel kalkınmaya bu nedenle ilgili sektörlerin fazla katkısı olmadığı; buna karşılık bilgi ve iletişim, tarım, ormancılık ve balıkçılık alanında verilen teşvik belgelerinin artış gösterdiği ve bölgesel kalkınmaya katkı sağladığı tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, verilen teşvik belgesi uygulamalarının; bilgi ve iletişim, diğer hizmet faaliyetleri, gayrimenkul, tarım, ormancılık ve balıkçılık faaliyetlerini etkilediği tespit edilmiştir.
İndirmeler
Referanslar
Akdeve, E. ve Karagöl, E.T. (2013). Geçmişten günümüze Türkiye’de teşvikler ve ülke uygulamaları. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 37, 329-350.
Akyol, S. (2016). Neoliberalizm tartışmalarına maliye politikası çerçevesinden bir bakış. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 16, 291-308. https://Doi.org/10.18037/ausbd.417479.
Alabaş, S. (2022). Kalkınma ajanslarının kaymakamlıklara ve bağlı kuruluşlara verdiği mali desteğin sosyal uyum projelerine sağladığı faydalar üzerine bir inceleme: İstanbul kalkınma. Atlas Sosyal Bilimler Dergisi, (2), 53-60.
Alzyadat, J. A. & Al-Nsour, I. A. (2021). The fiscal policy instruments and the economic prosperity in Jordan. The Journal of Asian Finance, Economics and Business, 8(1), 113-122. https://Doi:10.13106/jafeb.2021. vol8. no1.113.
Andersen, M. R., Kett, B. R. & von Uexkull, E. (2018). Corporate tax incentives and FDI in developing countries. 2017/2018 Global Investment Competitiveness Report: Foreign Investor Perspectives and Policy Implications, 1, 1-185. https://doi:10.1596/978-1-4648-1175-3.
Barca, M., ve Esen, S. (2012). Rekabet avantajı sağlama ve sürdürmede stratejik yaklaşımlar. Social Sciences, 7(2), 89-107.
Bonucchi, M., Ferrari, M., Tomasini, S. & Tsenova, T. (2015). Tax policy, investment decisions and economic growth 1. Revue de l’OFCE, (5), 225-262. https://Doi:10.3917/reof.141.0225.
Breusch, T. (1978) Testing for autocorrelation in dynamic linear models. Australian Economic Papers, 17, 334–455. https://Doi: 10.1111/j.1467-8454.1978.tb00635.x.
Bulmuş, G., ve Polat, E. (2020). Yeni bölgeselcilik yaklaşımı ve bölgesel kalkınma ajanslarının Türkiye bölgesel planlama uygulamasına etkileri. Journal of Architectural Sciences and Applications, 5(2), 293-308.
Bunescu, L. & Comaniciu, C. (2010). Issues on fiscal policy objectives ın Romania after 2000. Studies in Business and Economics, 5(3), 116-129.
Cura, K. (2023). Devlet teşviklerinin imalat sanayi üzerinde etkileri, Konya örneği. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. (794510), SB Enstitüsü, Konya Selçuk Üniversitesi, Konya.
Çelikkaya, S., Yaman, H., Dağlı, İ., ve Çapık, E. (2018). Bölgesel politikaların kalkınma planlarındaki yeri ve zamana bağlı dönüşümü. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 9(22), 21-31. https://Doi: 10.21076/vizyoner.440667
Dağ, M., ve Çelik, M. (2018). Yatırım teşvikleri nedir? Kavram ve kapsamı üzerine bir değerlendirme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 863-875.
Danylyshyn, D., Dubyna, M., Zabashtanskyi, M., Ostrovska, N., Blishchuk, K. & Kozak, I. (2021). Innovative instruments of monetary and fiscal policy. Universal Journal of Accounting and Finance, 9(6), 1213-1221. https://Doi:10.13189/ujaf.2021.090601.
Doğanalp, N. (2019). Türkiye’de teşvik uygulamalarının istihdama katkısı: Seçilmiş İller Üzerine Bir Panel Veri Analizi. Avrupa Bilim ve Teknoloji Dergisi, (17), 1285-1293. https://Doi: 10.31590/ejosat.659482
Dupor, B. (2020). Possible fiscal policies for rare, unanticipated, and severe viral outbreaks. Unanticipated, and Severe Viral Outbreaks, 3-14. https://Doi:10.20955/es.2020.6
Ekinci, F., ve Yüce, Ş. (2019). Yatırımlarda vergisel teşvikler: Güneydoğu Anadolu Bölgesi değerlendirmesi, Şırnak ili örneği. Sakarya İktisat Dergisi, 8(4), 311-330.
Graham, J., Leary, M. T. & Roberts, M. R. (2014). How does government borrowing affect corporate financing and investment? (No. w20581). National Bureau of Economic Research, 1-53. https://Doi: 10.3386/w20581.
Han, L. & Kung, J. K. S. (2015). Fiscal incentives and policy choices of local governments: Evidence from China. Journal of Development Economics, 116, 89-104. https://doi.org/10.1016/j.jdeveco .2015.04.003.
Igor, B. & Coccia, M. (2018). Rewards in Bureaucracy and Politics. Global Encyclopedia of Public Administration, Public Policy, and Governance–section Bureaucracy (edited by Ali Farazmand), 1-15. https://Doi: 10.1007/978-3-319-31816.
Karaş, G. ve Karaş, E. (2019). Mali teşvik sisteminde yer alan amaç ve araçlara ilişkin genel bir değerlendirme. Türkiye’de Mali Teşvik Sistemi ve Uygulamaları İçinde, Mustafa Taytak, Mahmut Ünsal Şaşmaz (Ed.), Ekin Yayıncılık.
Koç, Ö. E. ve Saraç, T. (2020). Türkiye’de sanayi kesimine yönelik uygulanan vergi teşviklerinin sanayi üretimi üzerindeki etkisi. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 5(13), 331-346.
Küçük, T., Çalış, N., ve Doğan, Ö. (2024). Devlet teşviklerinin bağımsız denetimi ve bir vaka analizi. Journal of Socıal, Humanıtıes and Admınıstratıve Scıences (Joshas), 8(59), 1869-1881. http://dx.doi.org/10. 29228/JOSH
Maden, S. I., ve Yiğit, A. G. (2019). Bölgesel kalkınma politikalarındaki dönüşüm: yeni bölgecilik yaklaşımı ve Türkiye yansımaları. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(3), 113-120. https://Doi.org/10.18506/anemon.420459
Mahmood, T. & Hussain Sial, M. (2018). The relative effectiveness of monetary and fiscal policies on economic stability in Pakistan. European Online Journal of Natural and Social Sciences: Proceedings, 7(1s), 179-189.
Malakauskaite, A. & Navickas, V. (2010). The role of clusters ın the formation process of tourism sector competitiveness: Conceptual novelties. Economics and Management, 15, 149-154.
McDonald III, B. D., Decker, J. W. & Johnson, B. A. (2021). You don't always get what you want: The effect of financial incentives on state fiscal health. Public Administration Review, 81(3), 365-374. https://Doi: org/10.1111/puar.13163.
Ofoma, C. V. & Adeiza, U. S. (2024). Interrogating the effectiveness of poverty alleviation measures in Nigeria under president Muhammadu Buhari’s administration (2015-2023). Journal of Public Administration, Public Affairs, and Management, 22(1), 225-245.
Özek, Y., ve Bayat, T. (2021). Türkiye’de maliye politikası şoklarının çıktı üzerindeki asimetrik etkisi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 31(2), 943-951. https://doi.org/10.18069/firatsbed.863275.
Pasichnyi, M. (2020). Fiscal policy and economic development. University Economic Bulletin, (44), 153-164. DOI: https://doi.org/10.31470/2306-546X-2020-44-153-164.
Premchand, A. (1989). Chapter one fiscal policy parameters for budgeting. International Monetary Fund. Not for Redistribution, 1-555. https://doi.org/10.5089/9780939934256.071.
Recepoğlu, M. ve Değer, M. K. (2016). Türkiye’de bölgesel yatırım teşviklerinin bölgesel ekonomik büyüme üzerine etkisi: düzey 2 bölgeleri üzerine panel veri analizleri (2004-2011). Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 14(4), 6-21.
Ross, S., Boyle, M. J. & Perez, Y. (2023). How does fiscal policy ımpact the budget deficit? Investopedia, Dotdash Meredith Publishing.
Sağdıç, E. N., Karaş, G. ve Yıldız, F. (2021). The ımpact of ınvestment ıncentıves on regıonal economıc growth ın Turkey: an empırıcal analysıs. Sayıştay Dergisi, 32(121), 39-64. https://doi.org/10.52836/ sayistay.966483.
Sağdıç, E. N., ve Yıldız, F. (2019). Türkiye’de tarım sektörüne yönelik uygulanan mali teşviklere genel bir bakış. Türkiye’de Mali Teşvik Sistem ve Uygulamaları, 1, 153-177.
Sevinç, E., ve Şeker, A. (2023). Yatırım teşvikleri ile uluslararası ticaret ve doğrudan yabancı yatırımlar arasındaki ilişki: Türkiye örneği (2001-2021). Alanya Akademik Bakış, 7(1), 337-354.
Sevinç, H., Emsen, Ö. S., ve Bozkurt, E. (2016). Yatırım teşvik politikalarının bölgesel belirleyicilerine yönelik bir analiz: Türkiye örneği. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 6(1), 525-556. https://Doi:10.18074/cnuiibf.302
Szarowská, I. (2016). Quality of public finance and government expenditure in the Czech Republic. In Proceedings of the 15th International Conference on Finance and Banking, 1 (2), 375-384.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) https://www.tuik.gov.tr/
Wang, J., Qin, Y. & Zhou, J. (2021). Incentive policies for prefabrication implementation of real estate enterprises: An evolutionary game theory-based analysis. Energy Policy, 156, 1-14. https://doi.org/10.1016/j. enpol.2021.112434.
Yörür, N., ve Derinsu, Y. D. (2024). Türkiye’de Düzey 1-TR8 ve TR9 bölgelerinde tarım sektöründe düzenlenen yatırım teşvik belgelerinin analiz ve değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 29(1), 40-58.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
