Hizmetkar Liderliğin İşe Adanmışlığa Etkisinde Örgüt İkliminin Aracı Rolü
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18795491Anahtar Kelimeler:
Hizmetkar Liderlik, İşe Adanmışlık, Örgüt İklimiÖzet
Bu araştırmanın amacı işletmelerde hizmetkar liderliğin işe adanmışlığa etkisinde örgüt ikliminin aracı rolünün incelenmesidir. Bu amaçla İstanbul’da sağlık sektöründe çalışan ve faaliyet gösteren 460 kişi hissettiği hizmetkar liderliğin işe adanmışlığı etkisinde örgüt ikliminin aracı rolü değerlendirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak Greenleaf’ın (1977) tarafından geliştirilen “Hizmetkar Liderliğin Ölçeği”, Wilmar B. Schaufeli ve arkadaşları (2002) tarafından geliştirilen “İşe Adanmışlığın Ölçeği” ve Andrew W. Halpin (1966), ile George H., Litwin ve Robert A., Stringer (1968) tarafından geliştirilen “Örgüt İkliminin Ölçeği” kullanılmıştır. Anket formu katılımcılara Google Formlar uygulaması üzerinden çevrimiçi olarak uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 22.0 paket programında analiz edilmiştir. Ölçeklerden edinilen puan ortalamalarını karşılaştırmak için t-testi ve ANOVA, değişenler arasındaki ilişkinin incelenmesinde Pearson Korelasyon testi uygulanmıştır. Bağımlı ve bağımsız değişkenler arasındaki etkinin incelenmesinde Regresyon analizi kullanılmıştır. Araştırma kapsamında katılımcıların yaş, eğitim durumu, çalışma şekli ve kıdem değişkenlerine göre algıladıkları hizmetkar liderliğin işe adanmışlığı etkisinde örgüt ikliminin aracı rolü analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, hizmetkar liderliğin çalışanların işe adanmışlığı üzerinde anlamlı bir etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte, örgüt ikliminin işe adanmışlık ile anlamlı bir ilişki içerisinde olduğu belirlenmiştir. Hizmetkar liderliğin çalışan davranışlarını şekillendiren önemli bir faktör olduğu ve işe adanmışlığı doğrudan etkilediği tespit edilmiştir. Ayrıca, hizmetkar liderliğin işe adanmışlığı etkisinde örgüt ikliminin aracı rol oynadığı sonucuna ulaşılmıştır.
İndirmeler
Referanslar
Ayar, M. (2022). Örgütsel İklim (s.8). İksad Yayınevi.
Bilgen, N. (1990). Örgüt İklimi Milli Eğitim Bakanlığı Teftiş Kurulu (s.5). Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Yayınları.
Ertekin, Y. (1978). Örgüt İklimi (s.24). Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü Yayınları.
Güney, S. (2020). Liderlik (s.26). Nobel Yayınevi.
Güney, S. (2020). Örgütsel Davranış (s.18). Nobel Yayınevi.
Güney, S. (2024). İşletmelerde Yönetim ve Organizasyon (s.309). Nobel Yayınevi.
Kişi, N. (2023). Çalışan Davranışlarına Yön Veren İş Tutumları (s.80). Gazi Kitabevi.
Koçel, T. (2014). İşletme Yöneticiliği (s.663). Beta Yayın.
Litwin, G. H. & Stringer, R. A. (1968). Motivation and Organizational Climate (ss.623-624). Harvard University Press.
Lussier, R. N. (2005). Human Relations in Organizations: A Skill Building Approach (p.344). McGraw Hill.
Oğuzhan, Y. S. (2021). Hizmetkar Liderlik (ss.175-179). Özgür Yayınları.
Özdemir, O. B. (2021). Hizmetkar Liderlik (ss.39-42). Nobel Bilimsel Yayıncılık.
Silah, M. (2005). Endüstride Çalışma Psikolojisi (s.128). Seçkin Yayıncılık.
Spears, L. (1995). Servant-Leadership and The Greenleaf Legacy, Reflections on Leadership (p.2). John Wiley & Sons, Inc.
Truss, C., Alfes, K., Delbridge, R., Shantz, A. & Soane, E. (2013). Employee Engagement in Theory and Practice (p.71). Routledge.
Akbulut, Y. ve Kutlu, G. (2016). Örgütsel İkliminin Belirlenmesi: Kamu Hastanesi Örneği. Hacettepe Sağlık İdaresi Dergisi, 19(3), 257-258.
Akdemir, A. ve İnal, İ. H. (2022). Pandemi Sürecindeki Zaman Yönetimi ve Çalışan Performansı İlişkisinde İşe Adanmışlık Kavramının Aracı Rolü. İşletme Araştırma Dergisi, 14(3), 934. https://doi.org/10.20491/isarder.2022.1.
Aktaş, K. ve Akdemir, B. (2019). İşe Adanmışlık ve Örgütsel Özdeşleşme İlişkisinin Performans Algısına Etkisi Üzerine Bir Araştırma. Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, 1(77), 312-313. DOI: 10.26650/jspc.2019.77.0042.
Bakan, İ. ve Doğan, İ. F. (2012). Hizmetkar Liderlik. KMÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 4(2), 3-8.
Baron, R. M. ve Kenny, D. A. (1986). The Moderator-Mediator Variable Distinction in Social Psychological Research – Conceptual, Strategic, and Statistical Considerations. Journal of Personality and Social Psychology, 51(6), 1173-1182.
Baş, M. (2023). İşe Adanmışlık ve Bilgi Paylaşımı Arasındaki İlişkide Mesleki Canlılığın Aracı, Lider-Üye Etkileşiminin Düzenleyici Rolü. İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 35(1), 6-7.
Biber, M. (2019). Lider Yöneticilik. İşletme Ekonomi Ve Yönetim Araştırmalar Dergisi, 1(2), 184-185. ORCID No:0000-0003-1372-3542
Bilgin, E. ve Yıldırım, A. (2017). Devlet Yönetiminde Hizmetkar Liderlik Özelliklerine Göre Yavuz Sultan Selim. Kesit Akademi Dergisi, 3(10), 471.
Büte, M. (2011). Algılanan Örgüt İkliminin Etik Olmayan Davranışlar Üzerindeki Etkilerinin Belirlenmesine Yönelik Bir Araştırma. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(1), 111.
Büyükbeşe, T. ve Gökaslan, M. O. (2018). İşe Gömülmüşlük, İşe Adanmışlık ve İşten Ayrılma Niyeti İlişkisi: Bir Alan Çalışması. Mukaddime, 9(1), 138. DOI: 10.19059/mukaddime.376745.
Ceylan, A. ve Türkyılmaz, H. (2021). Örgütsel Güven ve İşe Adanmışlık İlişkisi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(78), 1302-1304. ORCID:0000-0002-2408-8030, ORCID: 0000-0002.
Çakmak Otluoğlu, K. Ö. ve Akdoğanlı, Ç. (2019). Algılanan Kariyer Bariyerleri ve Kariyer Bariyerleri İle Başa Çıkmanın Kariyere Adanmışlık Üzerindeki Etkisi: Kadın Çalışanlar Üzerine Bir Araştırma. Marmara Üniversitesi Kadın ve Toplumsal Cinsiyet Araştırmaları Dergisi, 3(1), 94. DOI:https://doi.org/10.35333/mukatcad.2020.128.
Çalışkan, S. C. (2014). Pozitif Örgütsel Davranış Değişkenleri İle Yeni Araştırma Modelleri Geliştirme Arayışları. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 16(2), 369. http://dx.doi.org/10.16953/deusbed.81606.
Çekmecelioğlu, H. G. (2006). Örgüt İklimi, Duygusal Bağlılık ve Yaratıcılık Arasındaki İlişkilerin Değerlendirilmesi: Bir Araştırma. İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 10(2), 301.
Çelebi, M. A. (2023). Hizmetkar Liderlik Üzerine Bir Değerlendirme: Hayat Bugün Dizisi Örneği. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 25(4), 182. https://doi.org/10.46629/JMS.2023.135.
Dönmez, B. ve Korkmaz, M. (2011). Örgüt Kültürü-Örgütsel İklim ve Etkileşimleri. Uluslararası Hakemli Akademik Sosyal Bilimler Dergisi, 1(2), 174.
Elibol, F. ve Canbek, M. (2022). İçsel Pazarlamanın Çalışanların Yaşam Doyum Düzeylerine Etkisinin ve bu Etkide İşe Adanmışlığın Aracı Rolünün Belirlenmesi. BMIJ, 10(3), 1191. https://doi.org/10.15295 /bmij.v10i3.2109.
Eryılmaz, İ. ve Gülova, A. A. (2017). Örgüt İkliminin, Algılanan Örgütsel Politika Üzerine Etkisi: Kamu Sektöründe Bir Araştırma. MCBÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 158. Doi:10.18026/cbayarsos.372724.
Fosfuri, A. & Tribo, J. A. (2008). Exploring the antecedents of potential absorptive capacity and its impact on innovation performance. Omega, 36(2), 180.
Gül, N. ve Öngel, G. (2023). İşe Adanmışlık ve Örgütsel Özdeşleşmenin Örgütsel Vatandaşlık Davranışına Etkisi. Anadolu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 24(2), 455. DOI: 10.53443/anadoluibfd.1218757.
Gülle, M. A. ve Tutar, H. (2010). Örgütsel İkliminin İş gören Performansı Üzerine Etkisi: Ostim İmalât İşletmeleri Çalışanları Üzerine Bir Araştırma. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 65(3), 197.
Güney, S. ve Öztürk Pehlivan, İ. (2024). Dönüştürücü Liderliğin Örgütsel Vatandaşlık Davranışına Etkisinde Örgüt İkliminin Aracı Rolü ve Buna Yönelik Bir Araştırma. Premium Sosyal Bilimler E-Dergisi, 1(45), 1077. https://orcid.org/0000-0002-7565-5541.
Hackman, J. R. & Oldham, G. R. (1975). Survey. Journal of Applied Psychology, 60(2), 159-170.
Halis, M. ve Uğurlu, Ö. Y. (2008). Güncel Çalışmalar Işığında Örgüt İklimi. İş, Güç Endüstri İlişkileri ve İnsan Kaynakları Dergisi, 10(2), 103.
Hoy, W. K. (1990). Organizational Climate and Culture: A Conceptual Analysis of the School Workplace. Journal of Educational and Psychological Consultation, 1(2), 151.
Kanbur, E. ve Ay, A. (2020). Psikolojik Sözleşme Algısının İşe Adanmışlık Üzerindeki Etkisi. AHBVÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 22(2), 533-534. ORCID ID: https://orcid.org/0000-0002-6261-9314.
Keçecioğlu, T. ve Yılmaz, M. K. (2018). İşe Adanmışlık: Mevcut Düşüncenin Gözden Geçirilmesi. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 32(6), 56.
Luthans, F. (2002). The Need for and Meaning of Positive Organizational Behavior. Journal of Organizational Behavior, 23(6), 695-706.
Memduhoğlu, H. B. (2011). Organizational Climate of Primary Schools in the View of Teachers. Journal of The Faculty of Education, 13(1), 7.
Mumcu, A. ve Özer, K. (2020). Örgüt İkliminin Örgütsel Sinizm Üzerindeki Etkisinde Lider - Üye Etkileşiminin Aracılık Rolü. Yönetim Bilimleri Dergisi, 18(36), 67. DOI: https://doi.org/10.35408/comuybd.683576.
Öter, Ö. M. ve Dağlı, A. (2023). Hizmetkar Liderlik Davranışı İle Örgüt Sağlığı ve Yaşam Duyumu Arasındaki İlişki. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(88), 1942. DOI:10.17755/esosder.1320082.
Öztürk, F., Eryürek, A. ve Çiçek, H. (2024). Çalışanların Örgütsel Özdeşleşme ve Psikolojik İyi Oluş Düzeylerinin İşe Adanmışlıklarına Etkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 15(1), 415. https://orcid.org/0000-0003-4347-8250.
Pierce, J. L., Gardner, D. G., Cummings, L. L. & Dunham, R. B. (1989). Organization-based Selfesteem Construct Definition, Measurement, and Validation. Academy of Management Journal, 32(3), 622-648.
Preacher, K. J. & Hayes, A. F. (2008). Asymptotic and Resampling Strategies for Assessing and Comparing Indirect Effects in Multiple Mediator Models. Behavior Research Methods, 40(3), 879-891.
Reşitoğlu, F., Toprak Altun, B., Azbay, A. & Reşitoğlu, S. (2023). Liderlik Kavramına Ve Liderlik kuramlarına Genel Bir Bakış. International Academic Social Resources Journal, 8(51), 2140. DOI:http://dx.doi.org/10.29228/ASRJOU.
Schaufeli, W. B., Salanova, M., González-Romá, V. & Bakker, A. B. (2002). The Measurement of Engagement and Burnout: A Two Sample Confirmatory Factor Analytic Approach. Journal of Happiness Studies, 3(1), 71-92.
Seyrek, E. (2023). Türkiye'de İşe Gömülmüşlük Üzerine Yapılan Araştırmaların İçerik Analizi. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 1(34), 189. DOI: 10.54600/igdirsosbilder.1193179.
Stajkovic, A. D. & Luthans, F. (1988). Social Cognitive Theory and Self-Efficacy. Organizational Dynamics, 26(2), 62-74.
Steers, R. (1977). Antecedents and Outcomes of Organizational Commitment. Administrative Science Quarterly, 22(1), 46-56.
Sütbaş, M. ve Atilla, G. (2025). Hizmetkar Liderlik Ve İş Performansı Arasındaki İlişkide İş Tatmininin Aracılık Rolü. İktisadi Ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 40(1), 239. https://orcid.org /0000-0002-2122-405X.
Valentine, S. (2001). Men and women supervisors' job responsibility, satisfaction, and employee monitoring. Sex Roles, 45(3), 185.
Wildermuth, C. E. & Pauken, P. D. (2008). A Perfect Match: Decoding Employee Engagement Part I. Industrial and Commercial Training, 40(3), 122-128.
Yalçınsoy, A. (2019). Örgüt Kültürü ve Örgüt İkliminin Örgütsel Sessizlik Üzerindeki Etkisinin Analizi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(6), 69. ORCID: 0000-0002-0510-1586.
Yıldız, B. B. (2021). Örgüt İkliminin Çalışan Memnuniyetine Etkisi: İlkokul Örneği. İşletme Araştırmaları Dergisi, 13(1), 284. https://doi.org/10.20491/isarder.2021.1134.
Akdağ, Z. (2020). Örgütsel Güven ve İşe Adanmışlık İlişkisi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (646488), Pamukkale Üniversitesi.
Altun, O. (2025). Örgüt Kültürünün Örgütsel Bağlılığa Etkisinde Hizmetkar Liderliğin Aracı Rolü Ve Buna Yönelik Bir Araştırma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (927297), İstanbul Aydın Üniversitesi.
Arik, S. (2018). Yönetici Hemşirelerin Hizmetkar Liderlik Düzeylerinin Değerlendirilmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (515682), Karadeniz Teknik Üniversitesi.
Asmadili, İ. (2020). Turist Rehberlerinin İşe Adanmışlık Üzerine Etkisinin Belirlenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (641982), Balıkesir Üniversitesi.
Çakıcı, A. (2024). İş Yaşamında Örgüt İkliminin Örgütsel Vatandaşlığa Etkisinde Örgüt Kültürünün Aracı Rolü ve Buna Yönelik Bir Araştırma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (902198), İstanbul Aydın Üniversitesi.
Demir, G. (2022). Covid-19 Pandemi Döneminde Hemşirelerin Profesyonel Değerlerinin ve Mesleki Tutumlarının İşe Adanmışlıklarına Etkisi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (725806), Çankaya Üniversitesi.
Erarslan, A. A. (2019). Hizmetkar Liderliğine Çalışanların Tükenmişliği Üzerine Etkisi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (607807), Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi.
Fırat, S. (2010). Öğretmen Algılarına Göre Ortaöğretim Okul Müdürlerinin Kullandıkları Çatışma Yönetimi Stratejilerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (264030), Ege Üniversitesi.
Gerçek, R. G. (2023). Etik Liderliğin Çalışanların İşe Adanmışlık Düzeylerine Etkisi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (803941), Kocaeli Üniversitesi.
Gültekin, A. (2019). Hizmetkar Liderliğin kurumsal Kültürün Üzerindeki Etkisinin İncelenmesi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (606916), İstanbul Ticaret Üniversitesi.
Gün, İ. (2016). Hastanelerde Örgüt İklimi ve Örgütsel Güven Arasındaki İlişki. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (433288), İstanbul Üniversitesi.
Günaydın, C. (2021). Lider-Üye Etkileşimi İle İşe Adanmışlık İlişkisi ve Bir Araştırma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (685420), İstanbul Üniversitesi.
İlleez, Z. (2012). Örgüt İkliminin İşgörenlerin Örgütsel Bağlılıklarına Etkisi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (317059), Gazi Üniversitesi.
Karahan, H. (2020). Örgütsel Sinizm İle Hizmetkar Liderlik Arasındaki İlişki. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (757817), Pamukkale Üniversitesi.
Kızılkaya, M. D. (2023). Hemşire Yöneticilerin Hizmetkar Liderlik Davranışları İle Hemşirelerin Hasta Güvenliği Tutumları ve İlaç Hatalarını Bildirmeme Nedenleri Arasındaki İlişki. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (859598), Dokuz Eylül Üniversitesi.
Kurt, D. S. (2023). Yenilikçi Örgüt İklimi ve İşe Adanmışlık İlişkisi: Balıkesir Otel İşletmelerinde Bir Araştırma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (801560), Balıkesir Üniversitesi.
Özgen, Ç. (2020). Hizmetkar Liderliğin Duygusal Bağlılık Üzerindeki Etkisinde Lider-üye Etkileşimin Aracı Rolü. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (620285), İstanbul Üniversitesi.
Özmutlu, İ. (2011). Bedensel Engelli Sporcularda Antrenörlerin Hizmetkar Liderlik Davranışlarının Sporcu Tatmini İle İlişkisi. [Yayınlanmamış Doktora Tezi].(288688), Gazi Üniversitesi.
Temiz, E. (2016). İlkokul Yöneticilerin Sahip Olması Gereken Hizmetkar Liderlik Özelliklerine İlişkin Öğretmen Görüşleri. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (441075), Gaziantep Üniversitesi.
Tezcan, C. (2019). Örgütsel Güvenin Çalışan Performansına Etkisinde Destekleyici Örgüt İkliminin Aracı Etkisi. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (550579), Ufuk Üniversitesi.
Tuğyan, N. (2017). Hizmetkar Liderliğin Oluşmasında Etkili Olan Unsurların Belirlenmesine Yönelik Ampirik Bir Çalışma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (485729), Dumlupınar Üniversitesi.
Yıluzar, H. (2016). Kişi-Örgüt Uyumu İle İşe Adanmışlık ve Örgütsel Bağlılık İlişkisi: Sağlık Sektöründe Bir Araştırma. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (452021), Akdeniz Üniversitesi.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
