Özel Gereksinimli Çocuğa Sahip Ailelerde Yetişkin Kardeşlerin Duygusal Yük Deneyimleri: Sosyal Hizmet Perspektifinden Bir İnceleme

Ahmetoğlu, E. & Aral, N. (2008). Schaeffer kardeş davranışı değerlendirme ölçeğinin Türkçe uyarlaması. Kastamonu Eğitim Dergisi, 16 (2), 379-388.

Arakelyan, S., Maciver, D., Rush, R., O'hare, A. & Forsyth, K. (2019). Family factors associated with participation of children with disabilites: a systematic review. Developmental Medicine & Child Neurology, 61(5), 514-522. https://doi.org/10.1111/dmcn.14133

Arıcı, S. (2021). Özel gereksinimi olan kardeşe sahip okul öncesi dönemdeki çocukların kardeş ilişkileri ve sosyal uyum becerileri [Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi]. SB Enstitüsü, Lefke Avrupa Üniversitesi.

Barr, J. & Mcleod, S. (2010). They never see how hard it is to be me: Siblings’ observations of strangers, pers and family. International Journal of Speech-Language Pathology, 12 (2), 162 171. doi: 10.3109/17549500903434133.

Baykoç Dönmez, N. (2015). Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitim (3. baskı). Eğiten Kitap.

Çetin, E. (2021). Özel gereksinimli öğrenciler için okuma ve okumanın gelişimi. Nobel Akademik Yayıncılık.

Di Marino, E., Tremblay, S., Khetani, M. & Anaby, D. (2018). The effect of child, family and environmental factors on the participation of young children with disabilities. Disability and Health Journal, 11 (1), 36-42. doi: 10.1016/j.dhjo.2017.05.005

Elumar, E. (2021). Özel gereksinimli kardeşe sahip tipik gelişim gösteren çocukların aile temalı resimlerinde kardeşlik olgusuna ilişkin yansımaları [Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi], SB Enstitüsü, Anadolu Üniversitesi

Eripek, S.& Ataman, A. (2003). Özel gereksinimli çocuklar ve özel eğitime giriş (2. baskı). Gündüz Eğitim ve Yayıncılık.

Eripek, S. (2005). Özel eğitim. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları.

Engelliler Hakkında Kanun. (2005). T.C. Resmî Gazete (Sayı: 25868). http://www.mevzuat.gov.tr/ mevzuatmetin/1.5.5378.pdf.

Esenay, F.I. &Yiğit, R. (2018). Aile fonksiyonları ve disfonksiyonel aile. Türkiye Klinikleri Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği-Özel Konular, 4 (2), 102-108.

Gümüş, E. Ç. (2020). Özel gereksinimli çocuğu olan ebeveynlere uygulanan kabul ve kararlılık terapisi temelli girişimlerin psikolojik sağlamlık, depresyon, anksiyete, stres düzeylerine ve bakım yüküne etkisi [Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi], Sb. Enstitüsü, Akdeniz Üniversitesi.

Hallaç, S. & Öz, F. (2014). Aile kavramına kuramsal bir bakış. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 6 (2) , 142-153. doi:10.5455/cap.20130625102321

Haukeland, Y.B., Fjermestad, K.W., Mossige, S. & Vatne, T.M. (2015). Emotional experiences among siblings of children with rare disorders, Journal Of Pediatric Psychology, 40 (7), 712 720. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsv022

Hughes, C., Mcharg, G. & White, N. (2018) Sibling influences on prosocial behavior. Current Opinion in Psychology, 20, 96-101. doi: 10.1016/j.copsyc.2017.08.01

International Federation of Social Workers. (2014). Global definition of social work. https://www.ifsw.org/what-is-social-work/global-definition-of-social-work/

İnanç, B., Ceyhun, A. & Özdemir, H.D., (2025). Özel gereksinimli kardeşe sahip olan bireylerde duygusal yük, psikolojik sağlamlık ve depresyon düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(45), 339-362.

Kahraman, Ö. & Karadayı, N. (2015). Engelli kardeşe sahip olan çocukların engelli kardeşleriyle deneyimlerine ilişkin görüşleri. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1, Suppl2, 390-408.

Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.

Luijkx, J., Van Der Putten, A. A. & Vlaskamp, C. (2016). “I love my sister, but sometimes I don't”: A qualitative study into the experiences of siblings of a child with profound intellectual and multiple disabilities. Journal Of İntellectual & Developmental Disability, 41 (4), 279-288. doi:10.3109/13668250.2016.1224333

Mandleco, B.R., Olsen, S.F., Dyches, T. & Marshall, E. (2011). The relationship between family and sibling functioning in families raising a child with a disability. Journal of Family Nursing, 9 (4), 365–396. https://doi.org/10.1177/1074840703258329

Meyer, D. & Vadasy, P. (2003). Sibshops: Workshops For Siblings Of Children With Special needs (5th ed.), Baltimore: Paul H. Brookes Publishing Co.

Millî Eğitim Bakanlığı. (2006). Özel eğitim hizmetleri yönetmeliği. T.C. Resmî Gazete (Sayı: 26184).

Millî Eğitim Bakanlığı. (2011). Engelli bireyler – Kavramlar [Ders materyali]. Ortaöğretim Kurumları Yönetici ve Rehberlik Hizmetleri Genel Müdürlüğü. https://orgm.meb.gov.tr/icdep/content/ upload/attached-files/engelli-bireyler-kavramla-20211219203142.pdf

Okumuş, H. İ. (2024). Nitelik olgusunun beyin göçü ile ilişkisinin incelenmesi: Bir nitel araştırma [Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi], Sb. Enstitüsü, Dokuz Eylül Üniversitesi.

Orhan, S. & Uysal, S. (2019). Engelli bireylerin çalışma hayatında maruz kaldıkları duygusal yükler: sakarya ili örneği. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 8 (1), 270-291.

Özbek, E. (2018). Özel gereksinimli çocuğa sahip anneler ile engeli olmayan çocuğa sahip annelerin psikolojik dayanıklılık düzeylerinin depresyon açısından incelenmesi [Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi], Sb. Enstitüsü, Toros Üniversitesi.

Özen Çınar, İ., Kartal, A. & Korkmaz Aslan, G. (2017). Zihinsel engelli kardeşi olan ve sağlıklı kardeşi olan çocukların kardeş ilişkileri. Kesit Akademi Dergisi, 3 (11), 230-244.

Özida. (1999). I. Özürlüler şurası: Çağdaş toplum, çağdaş yaşam ve özürlüler. T.C. Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Yayınları.

Perenc, L. % Pęczkowski, R. (2018). Cognitive and affective empathy among adolescent siblings of children with a physicaldisability. Disability And Health Journal, 11(1), 43-48. 10.1016/j.dhjo.2017.08.008.

Schmidtová, V. & Slaný, J. (2018) Sibling relationships of children with disability. Současná Psychopatologie Pro Pomáhajíci Profese. 816. https://www.researchgate.net/publication/329416135 Sibling_relationships_of_children_with_ disability

Sezer, F. (2023), Etkileşimli kardeş eğitim programının tipik gelişim gösteren çocuklarla otizmli çocukların kardeş ilişkilerine etkisinin incelenmesi. [Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi], Sb. Enstitüsü, Ankara Üniversitesi.

Strohm, K. & Nesa, M. (2010). Sibworks facilitator manual: Groups for siblings of children with special needs (2nd Ed.). Siblings Australia Inc.

Şafak, P., Eldeniz Çetin, M. & Kot, M. (2015). Siblings attitudes towards persons with severe/profound and multiple disabilities in Turkey. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 191, 2083-2088.

Taşçı-Karalı, N. (2017). Özel gereksinimli bir birey olan ailelerdeki ebeveynlerin ve kardeşlerin duygu ve düşünceleri [Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi], Sb. Enstitüsü, Çukurova Üniversitesi.

Türkiye Cumhuriyeti Resmî Gazete. (1983). Sosyal hizmetler kanunu (Kanun No: 2828). https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2828.pdf

Türkiye İstatistik Kurumu. (2018). Türkiye engelli araştırması (2002). https://data.tuik.gov.tr/Search/ Search?text=engelli.

Varol, N. (2006). Aile Eğitimi. Ankara: Kök Yayıncılık

Walton, K. M. & Ingersoll, B. R. (2015). Psychosocial adjustment and sibling relationships in siblings of children with autism spectrum disorder: risk and protective factors. Journal of Autism and Developmental Disorders, 45 (9), 2764-2778. Erişim doi 10.1007/s10803-015 2440-7.

Vatne, T. M., Helmen, I. O., Bahr, D., Kanavin, O & Nyhus, L. (2015). She came out of mum’s tummy the wrong way: conception samong siblings of children with rare disorders. Journal Of Genetic Counselling, 24, 247–258. doi: 10.1007/S10897-014-9757-9.

Vatne, T. M. & Zahl, E. (2017). Emotional communication in support groups for siblings of children with disabilities. Patient Education And Counseling, 100 (11), 2106-2108. 10.1016/j.pec.2017.05.021.

Ward, B. (2016). Sibling experiences: living with young persons with autism spectrum disorders. Pediatric Nursing, 42 (2), 69-76.

Yıldırım A., & Şimşek H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, (11. Baskı.) Seçkin Yayıncılık.

Yıldırım, B. (2020). Sosyal hizmet uygulamasında Bowen’ın aile sistemleri yaklaşımı. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 20(47), 287-312. DOI: 10.21560/spcd.vi.508699

Yılmaz, A. (2021). Algılanan ebeveyn tutumu ile kişilik arasındaki ilişkide çocukluk dönemi kardeş ilişkisinin düzenleyici rolü. [Yayınlanmamış Yükseklisans Tezi], Sb. Enstitüsü, Acıbadem Mehmet Ali Aydınlar Üniversitesi.

Yokuş Yılmaz, E., & Çakır Çelebi, S. G. (2021). Otizm spektrum bozukluğuna sahip kardeşi olan ergenlerin yılmazlık kaynakları ile kardeşlerine yönelik tutumlarının incelenmesi. Humanistic Perspective, 3(2), 477–495. https://doi.org/10.47793/hp.849880