Üniversite Öğrencilerinde Duygusal İstismar ve Stresle Baş Etme Yöntemlerinin İncelenmesi: Bir Literatür Taraması
Özet Görüntüleme: 50
/ 
PDF İndirme: 21
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20521430Anahtar Kelimeler:
Duygusal istismar, İstismar, Psikolojik Dayanıklılık, Stres, Stresle Başa Çıkma, Şiddet, Üniversite ÖğrencileriÖzet
Bu çalışma, üniversite öğrencileri arasında duygusal istismarın yaygınlığı ve stresle baş etme mekanizmaları ile ilişkisini incelemektedir. Çalışmanın bir diğer önemli tarafı ise, istismar ve şiddet kavramlarının mevcut çalışmalarda ortak ve ayrı ayrı kullanımlarının yaygınlığı, araştırmalarda kullanım şekli ve tanımlamaları üzerinde değerlendirme yapılmıştır. Buna ek olarak, temel stres kavramı ve stres tepkisine odaklanarak, bilimsel araştırmalarda sık karşılaşılan stres durumunda dayanıklılık ve stresle baş etme yöntemlerinin kavramsal ayrımına ve kullanım farklılıklarına odaklanarak mevcut literatürü sentezlemektedir. Üniversite öğrenciliği dönemi, kişiler için oldukça önemli bir dönüm noktası sayılmaktadır. Bireyselleşme, aileden ayrışma, kimlik gelişimi ve sosyal uyum açısından kritik bir dönemdir. Öğrenciler bu süreçte ekonomik zorluklar, gelecek kaygıları ve sosyal uyum problemleri gibi birbirinden farklı stres faktörleriyle karşılaşmaktadırlar. Bu çalışmada duygusal istismarın nedenleri, sonuçları ve stresle başa çıkma stratejileri incelenmiştir. Duygusal istismar, fiziksel olarak görünür izler bırakmayan ancak kısa ve uzun vadeli dönemlerde maruz kalınma düzeyine göre derin psikolojik zararlar yaratan bir istismar türü olarak tanımlanmaktadır. Araştırma bulgularına göre, duygusal istismara maruz kalınması sonucunda öz-değer duygusunun zayıflaması, çarpık benlik algısı, akademik performansta düşüş ve sosyal ilişkilerde zorluklar yaratmaktadır. Stres kavramı incelendiğinde, stres tepkilerinin çeşitliliği ve baş etme ile dayanıklılık kavramlarının değerlendirilmesi sonucunda, bu kavramların birbirinden ayrıştığı; baş etmenin anlık stres yönetimine yönelik stratejiler bütünü olduğu, dayanıklılığın ise olumsuzluklar karşısında koruyucu işlev gören ve baş etme sürecinden önce devreye giren uzun vadeli bir kapasite olduğu ortaya konmuştur. Stresle baş etme yöntemi konusunda iki farklı durum belirlenmiştir: etkili başa çıkma stratejileri (fiziksel aktiviteler, gevşeme teknikleri, zaman yönetimi, sosyal destek) ve etkisiz başa çıkma stratejileri (kaçınma, olumsuz başa çıkma, madde kullanımı). Literatür taramalarının tartışma ve sonuç bölümlerinin incelenmesi sonucunda, üniversitelerde psikolojik danışmanlık hizmetlerinin güçlendirilmesi, stres yönetimi programlarının geliştirilmesi ve erken müdahale programlarının uygulanması önerilmektedir.
İndirmeler
Referanslar
Akpınar, B. N. (2024). The Relationship Between Perceived Emotional Abuse and Psychological Resilience in Adults (Publication No. 2024. 32457099) [Master’s Thesis, İstanbul Aydın Üniversitesi (Turkey)]. ProQuest Dissertations & Theses.
Alkhawaldeh, A., Al Omari, O., Al Aldawi, S., Al Hashmi, I., Ann Ballad, C., Ibrahim, A., Al Sabei, S., Alsaraireh, A., Al Qadire, M., & ALBashtawy, M. (2023). Stress Factors, Stress Levels, and Coping Mechanisms Among University Students. The Scientific World Journal, 2023, 2026971. https://doi.org/10.1155/2023/2026971
Anda, R. F., Felitti, V. J., Bremner, J. D., Walker, J. D., Whitfield, C., Perry, B. D., Dube, S. R., & Giles, W. H. (2006). The enduring effects of abuse and related adverse experiences in childhood. A convergence of evidence from neurobiology and epidemiology. European archives of psychiatry and clinical neuroscience, 256(3), 174–186. https://doi.org/10.1007/s00406-005-0624-4
Aşçı, Ö., Hazar, G., Kılıç, E., & Korkmaz, A. (2015). Üniversite Öğrencilerinde Stres Nedenlerinin ve Stresle Başa Çıkma Biçimlerinin Belirlenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(4), 213-232. https://izlik.org/JA23PT28TZ
Ateş, B., & Ercen, R. Ç. (2023). Üniversite Öğrencilerinde Çocukluk Çağı Travmatik Yaşantılarının Psikolojik Dayanıklılık Üzerindeki Etkisinde Anne Baba Tutumlarının Aracılık Rolü. Türkiye Bütüncül Psikoterapi Dergisi, 6(12), 43-58. https://doi.org/10.56955/bpd.1309983
Baltaş, A., & Baltaş, Z. (2000). Stres ve başa çıkma yolları. Remzi Kitabevi.
Barbayannis, G., Bandari, M., Zheng, X., Baquerizo, H., Pecor, K. W., & Ming, X. (2022). Academic Stress and Mental Well-Being in College Students: Correlations, Affected Groups, and COVID-19. Frontiers in Psychology, 13, 886344. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.886344
Baskak, İ. (2023). Çocuğa Yönelik Duygusal İstismar, Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(1), 61-72. https://doi.org/10.57114/jswrpub.1233975
Boyacıoğlu, İ., Uysal, M. S., & Erdugan, C. (2020). Psikolojik şiddetin ölçümü: Psikolojik İstismar Profili'nin ve Kadına Kötü Muamele Envanteri'nin Türkçe'ye Uyarlanması. Studies in Psychology, 40(1), 19-55. https://doi.org/10.26650/SP2019-0027
Bozgun, K., & Pekdoğan, S. (2018). Öğretmenlerin Çocuk İhmali ve İstismarı Hakkındaki Görüşlerinin İncelenmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 7(2), 433-443. https://izlik.org/JA34SG38GA
Cao, H., Zhang, R., Li, L., & Yang, L. (2022). Coping style and resilience mediate the effect of childhood maltreatment on mental health symptomology. Children (Basel, Switzerland), 9(8), 1118. https://doi.org/10.3390/children9081118
Dokkedahl, S., Kok, R.N., Murphy, Kristensen, T. R., Hansen, D. B., & Elklit, A. (2019). The psychological subtype of intimate partner violence and its effect on mental health: protocol for a systematic review and meta-analysis. Systemic revivews, 8(1), 198. https://doi.org/10.1186/s13643-019-1118-1
Durfee, A. (2011). A Typology of Domestic Violence: Intimate Terrorism, Violence Resistance, and Situational Couple Violence by Michael P. Johnson. Gender and Society. 25. 522-524. https://doi.org/10.2307/23044209
Durna, U. (2004). “Stres, A ve B Tipi Kişilik Yapısı ve Bunlar Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma”. Yönetim ve Ekonomi Dergisi, 11(1), 191-206. https://izlik.org/JA38HJ45WH
Fares-Otero N.E., Carranza-Neira, J., Womersley, J. S., Stegemann, A., Schalinski, I., Vieta, E., Spies, G., & Seedat, S. (2025). Child maltreatment and resillience in adulthood: a systematic review and meta-analysis. Psychological Medicine. 55, e163. https://doi.org/10.1017/S0033291725001205
Galtung, J. (1969). Violence, Peace, and Peace Research. Journal of Peace Research, 6(3), 167-191. http://www.jstor.org/stable/422690
Glaser, D. (2002). Emotional abuse and neglect (psychological maltreatment): A conceptual framework. Child abuse and neglect, 26(6-7), 697-714. https://doi.org/10.1016/s0145-2134(02)00342-3
Geffner, R., & Rossman, B. B. R. (1997). Emotional Abuse: An Emerging Field of Research and Intervention. Journal of Emotional Abuse, 1(1), 1-5. https://doi.org/10.1300/J135v01n01_01
Graves, B. S., Hall, M. E., Dias-Karch, C., Haischer, M. H., & Apter, C. (2021). Gender differences in perceived stress and coping among college students. PLoS ONE, 16(8), e0255634. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0255634
Gündüz, B., & Gökçakan, Z. (2004). Fiziksel İstismar Açısından Üniversite Öğrencilerinin Problem Çözme Becerilerinin İncelenmesi. Muğla Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13, 29-40. https://izlik.org/JA96FK97ZT
Johnson, M. P. (1995). Patriarchal Terrorism and Common Couple Violence: Two Forms of Violence against Women. Journal of Marriage and the Family, 57, 283-294. https://doi.org/10.2307/353683
Johnson, M. P., & A01 (2008). A Typology of Domestic Violence: Intimate Terrorism, Violent Resistance, and Situational Couple Violence. Boston: Northeastern University Press. https://muse.jhu.edu/book/15706
Kanak, M., & Çelik, M. (2018). Türkiye'de duygusal istismar üzerine yazılan lisansüstü tezlerin değerlendirilmesi. Turkish Studies (Elktronik), 13(27), 907-920. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.14363
Karaca, T. (2024). Spor lisesi öğrencilerinde duygusal istismar ve benlik algısı: Karşılaştırmalı bir çalışma. (Tez No. 879827) [Yüksek lisans tezi, Batman Üniversitesi], Ulusal Tez Merkezi.
Krug, E. G., Mercy, J. A., Dalhberg, L. L., & Zwi, A. B. (2002). The world report on violence and health. Lancet (London, England), 360(9339), 1083–1088. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(02)11133-0
Lazarus, R. S., & Folkman, S. (1984). Stress, appraisal, and coping. Springer Publishing, Inc.
Masten, A. S., Lucke, C. M., Nelson, K. M., & Stallworthy, I. C. (2021). Resilience in development and psychopathology: Multisystem perspectives. Annual Review of Clinical Psychology, 17, 521-549. https://doi.org/10.1146/annurev-clinpsy-081219-120307
Melamed, D. M., Botting, J., Lofthouse, K., Pass, L., & Meiser-Stedman, R. (2024). The Relationship Between Negative Self-Concept, Trauma, and Maltreatment in Children and Adolescents: A Meta- Analysis. Clinical child and family psychology review, 27(1), 220-234. https://doi.org/10.1007/s10567-024-00472-9
O'Hagan, K. P. (1995). Emotional and psychological abuse: Problems of definition. Child abuse and neglect, 19(4), 449-461. https://doi.org/10.1016/0145-2134(95)00006-t
Özünay, A. (2025). Ergenlerde Algılanan Duygusal İstismar Düzeyine Göre Benlik Saygısı ve Duygusal Farkındalık Düzeyi Arasındaki İlişkinin İncelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi. 9(41), 675-698. https://doi.org/10.52096/usbd.9.41.32
Pérez-Jorge, D., Boutaba-Alehyan, M., González-Contreras, A.I., & Pérez- Pérez, I. (2025). l. Examining the effects of academic stress on student well-being in higher education. Humanit Soc Sci Commun 12, https://doi.org/10.1057/s41599-025-04698-y
Polat, O. (2015). Şiddet. Seçkin Yayıncılık.
Sehgal, A., & Kumar, R. (2023). The effects of childhood trauma on emotional regulation and psychological well being in young adults. Propulsion Technology Journal, 44(4). https://doi.org/10.52783/tjjpt.v44.i4.864
Shankar, N. L., & Park, C. L. (2016). Effects of stress on students' physical and mental health and academic success. International Journal of School & Educational Psychology, 4(1), 5-9. https://doi.org/10.1080/21683603.2016.1130532
Skinner, E. A., Edge, K., Altman, J., & Sherwood, H. (2003). Searching for the structure of coping: A review and critique of category systems for classifying ways of coping. Psychological Bulletin, 129(2), 216-269. https://doi.org/10.1037/0033-2909.129.2.216
Skinner, E. (2016). The Development of Coping: Implications for Psychopathology and Resilience. Developmental Psychopathology. https://doi.org/10.1002/9781119125556.DEVPSY410
Straus, M. A. (1979). Measuring intrafamily conflict and violence: The Conflict Tactics (CT) Scales. Journal of Marriage and the Family, 41(1), 75-88. https://www.jstor.org/stable/i214959
Stark, E. (2007). Coercive control: How men entrap women in personal life. Oxford University Press. https://ebookcentral.proquest.com/lib/ed/detail.action?docID=415172
Şıkel, Ç., & Harmancı, H. (2022). Çocuklarda duygusal istismarın kimlik oluşumuna etkisi. KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(3), 1-12. https://izlik.org/JA35DE36WS
Tolman, R. M. (1989). The development of a measure of psychological maltreatment of women by their male partners. Violence and Victims, 4(3), 159-177. https://doi.org/10.1891/0886-6708.4.3.159
Waterhouse, P., & Samra, R. (2024). University Students’ Coping Strategies to Manage Stress: A Scoping Review. Educational Review, 78(2), 127-167. https://doi.org/10.1080/00131911.2024.2438888
Windle, G. (2011). What is resilience? A review and concept analysis. Reviews in Clinical Gerontology, 21(2), 152-169. https://doi.org/10.1017/S0959259810000420
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
