Sağlık Yönetiminde Model Değişimi ve Kaynak Etkinliği: Kamu Hastanelerinde İki Farklı Dönemin Veri Zarflama Analizi
Özet Görüntüleme: 45
/ 
PDF İndirme: 40
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20501838Anahtar Kelimeler:
Kamu hastaneleri, Tıbbi görüntüleme cihazları, Veri zarflama analiziÖzet
Bu çalışmada Sağlık Bakanlığı'nın yönetim politikalarında yapılan değişiklikler doğrultusunda, kamu hastanelerinin üst yönetiminin genel sekreterlik tarafından yürütüldüğü 2013-2017 dönemi ile il sağlık müdürlüğü tarafından yönetildiği 2018-2022 dönemi arasında, tıbbi görüntüleme cihazlarının teknik etkinlik göstergelerinde istatistiksel bir fark olup olmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Çalışmada veri girişi ve analizi için Microsoft Office, SPSS 21.0 ve DEAP 2.1 paket programları kullanılmıştır. Sağlık Bakanlığı Sağlık İstatistikleri Yıllığındaki 2013-2022 yıllarına ait tıbbi görüntüleme cihaz sayıları ve tıbbi cihazların görüntüleme sayılarına ait veriler Microsoft Excel’e girilerek bir araya getirilmiş olup, DEAP yazılımı tarafından girdi odaklı ve ölçeğe göre sabit getiri (CRS) modeli seçilerek VZA ile tıbbi görüntüleme cihazlarının teknik etkinliği hesaplanmıştır. Daha sonra SPSS 21.0 programı kullanılarak Wilcoxon işaretli sıra testi ile araştırmanın amacı doğrultusunda geliştirilen hipotez test edilmiştir. Genel sekreterlik döneminde tıbbi görüntüleme cihazlarının ortalama teknik etkinlik göstergesi en düşük bölgeler sırasıyla Doğu Karadeniz, Kuzeydoğu Anadolu ve Batı Karadeniz iken, il sağlık müdürlüğü döneminde ise Doğu Karadeniz bölgesi ortalama teknik etkinlik göstergesi en düşük bölge olmuştur. Genel olarak her iki dönem birlikte değerlendirildiğinde, ülkenin batı ve güney bölgelerinin teknik etkinlik göstergeleri daha yüksek iken, ülkenin kuzey ve doğu bölgelerinin teknik etkinlik göstergelerinin daha düşük olduğu ifade edilebilir. İl Sağlık Müdürlüğü dönemindeki tıbbi görüntüleme cihazlarının teknik etkinlik göstergelerinin, genel sekreterlik dönemine kıyasla daha yüksek olduğu belirlenmiştir. 694 sayılı KHK yönetim uygulamasının yansıması olarak tıbbi görüntüleme cihazlarının teknik etkinliğinin daha da artırıldığı görülmüştür.
İndirmeler
Referanslar
Adugna, M., Dinsa, G., & Khuzwayo, N. (2024). Can performance-based financing improve efficiency of health centers in Ethiopia? A Malmquist Productivity Index analysis. BMC Health Services Research, 24(1), 8, Article 696. https://doi.org/10.1186/s12913-024-11127-4
Ak, M. (2019). Ağız ve Diş Sağlığı Merkezinde Örgütsel Bağlılık Analizi: Nicel Bir Araştırma. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(2), 265-274. https://doi.org/10.18506/anemon.462764
Aydemir, İ. (2020). Sağlık Bakanlığı Örgütsel Yapısında Yaşanan Değişimler: 181, 663 ve 694 sayılı kanun hükmünde kararnameler ekseninde yaşanan bu değişimlerin irdelenmesi. Usaysad Derg; 6(2):350-365
Banker, R. D., Charnes, A., & Cooper, W. W. (1984). Some models for estimating technical and scale inefficiencies in data envelopment analysis. Management science, 30(9), 1078-1092.
Bostan, S., & Ağaç, G. (2019). Does the Patient's Opinion Have Any Effect on the Change of Public Hospital Association's Structure? Turkiye Klinikleri Journal of Medical Ethics-Law and History, 27(1), 1-10. https://doi.org/10.5336/mdethic.2018-60590
Charnes, A., Cooper, W. W., & Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research, 2(6), 429-444. https://doi.org/https://doi.org/10.1016/0377-2217(78)90138-8
Charnes, A., Cooper, W. W., & Rhodes, E. (1981). Evaluating program and managerial efficiency: an application of data envelopment analysis to program follow through. Management science, 27(6), 668-697.
Chern, J.-Y., & Wan, T. T. (2000). The impact of the prospective payment system on the technical efficiency of hospitals. Journal of Medical Systems, 24, 159-172.
Eken, İ. (2020). SB Teşkilat Yapısına İlişkin Centralisation - Decentralisation - Recentralisation Düzenlemeleri Üzerine Bir İnceleme. Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 11(Ek Sayı-1), 269-305. https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2020.ek1.013
Erol, H., & Özdemir, A. (2014). Türkiye’de sağlık reformları ve sağlık harcamalarının. Sosyal Güvenlik Dergisi, 4(1), 9-34.
Farrell, M. J. (1957). The Measurement of Productive Efficiency. Royal Statistical Society. Journal. Series A: General, 120(3), 253-281. https://doi.org/10.2307/2343100
Filiz, M., & Karagöz, N. (2020). Kamu hastane birliklerinin ülke sağlık politikalarına katkısını belirlemede sağlık personelinin algısı [Sivas ili örneği]. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(1), 105-127. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.453697
Gong, Y. H., Ma, D., & Feng, W. (2024). Study on the allocation efficiency of medical and health resources in Hainan Province: Based on the super-efficiency SBM-Malmquist model. PLoS One, 19(2), 12, Article e0294774. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0294774
Huang, X., Wei, Y., Sun, H., Huang, J., Chen, Y., & Cheng, J. (2023). Assessment of equity and efficiency of magnetic resonance imaging services in Henan Province, China. Cost Effectiveness and Resource Allocation, 21(1). https://doi.org/10.1186/s12962-023-00440-0
İlgün, G., Sönmez, S., & Koca, G. (2021). Tıbbi Cihaz Kullanım Durumunun Değerlendirilmesi: Türkiye ve Avrupa Birliği Ülkeleri Üzerine Bir Araştırma [An Evaluation on Medical Device Usage Status: A Study on Turkey and European Union Countries]. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi(60), 381-398. https://doi.org/10.18070/erciyesiibd.874217
İlgün, G., Sönmez, S., Konca, M., & Çakmak, C. (2022). Türkiye’de Tıbbi Görüntüleme Cihazlarının Verimliliğini Etkileyen Faktörlerin Değerlendirilmesi: İki Aşamalı Veri Zarflama Analizi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi.
Kasapoğlu, A. (2016). Türkiye’de sağlık hizmetlerinin dönüşümü. Sosyoloji Araştırmaları Dergisi, 19(24748), 131-174. https://doi.org/10.18490/sosars.261673
Kırılmaz, H., Ünal, Ö., & Amarat, M. (2017). Türkiye ve Amerika Birleşik Devletleri Sağlık Sistemlerinin Karşılaştırmalı Analizi. Strategic Public Management Journal, 3(6), 78-104. https://doi.org/10.25069/spmj.342134
Li, M., Guo, J. M., & Dong, S. P. (2024). The Regional Total Factor Productivity Changes of Healthcare Delivery in China: A Bootstrap Malmquist Data Envelopment Analysis. Inquiry-the Journal of Health Care Organization Provision and Financing, 61, 10, Article 00469580241266373. https://doi.org/10.1177/00469580241266373
Lindaas, N. A., Anthun, K. S., & Magnussen, J. (2024). New Public Management and hospital efficiency: the case of Norwegian public hospital trusts. BMC Health Services Research, 24(1). https://doi.org/10.1186/s12913-023-10479-7
Medarevic, A., & Vukovic, D. (2021). Efficiency and Productivity of Public Hospitals in Serbia Using DEA-Malmquist Model and Tobit Regression Model, 2015-2019. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(23), 22, Article 12475. https://doi.org/10.3390/ijerph182312475
Sağlık Bakanlığı. (2024). T.C. Sağlık Bakanlığı sağlık istatistikleri yıllığı 2022 (S. B. S. G. Müdürlüğü, Ed.)
Nak, H., & Sağbaş, İ. (2020). Sağlık harcamaları kapsamında tıbbi görüntüleme cihazlarının bölgesel dağılımının analizi. Maliye Çalışmaları Dergisi(63), 77-92.
Ozcan, Y. A. (2008). Health care benchmarking and performance evaluation. Springer.
Özkan, O. (2024). Bir Sağlık Politikası Analizi: Kamu Hastane Birlikleri. Türkiye Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 7(2), 1-16. https://doi.org/10.51536/tusbad.1448779
Sayan, İ. Ö., & Küçük, A. (2012). Türkiye’de kamu personeli istihdamında dönüşüm: Sağlık Bakanlığı örneği. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 67(1), 171-203. https://doi.org/10.1501/sbfder_0000002242
Sun, M., Ye, Y., Zhang, G., Shang, X., & Xue, Y. (2023). Healthcare services efficiency and its intrinsic drivers in China: based on the three-stage super-efficiency SBM model. BMC Health Services Research, 23, 1-17. https://doi.org/https://doi.org/10.1186/s12913-023-09820-x
Visintin, F., Aloini, D., Gitto, S., Vannelli, S., & Di Feo, D. (2024). Efficiency in radiology departments: a two-stage analysis. Flexible Services and Manufacturing Journal, 36(2), 481-502. https://doi.org/10.1007/s10696-023-09499-6
Xu, X., Yasmeen, R., & Shah, W. U. H. (2024). Efficiency evaluation, regional technological heterogeneity and determinant of total factor productivity change in China’s healthcare system. Scientific Reports (Nature Publisher Group), 14(1), 19606. https://doi.org/https://doi.org/10.1038/s41598-024-70736-5
Yüksel, O. (2023). Sektörlere Göre Hastanelerde Tıbbi Görüntüleme Tekniklerinde Verimlilik. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 12(2), 133-152.
Zhou, J. X., Peng, R., Chang, Y. J., Liu, Z. J., Gao, S. H., Zhao, C. J., Li, Y. X., Feng, Q. M., & Qin, X. J. (2023). Analyzing the efficiency of Chinese primary healthcare institutions using the Malmquist-DEA approach: Evidence from urban and rural areas. Frontiers in Public Health, 11, 13, Article 1073552. https://doi.org/10.3389/fpubh.2023.1073552
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS)
Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
