Abdallar ve İcra Ettikleri Bozlakların Makamsal Yapısı: Kırşehir ve Kırıkkale Örneği


Özet Görüntüleme: 21 / PDF İndirme: 7

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.12188133

Anahtar Kelimeler:

Abdal, Bozlak, Makam, Kırşehir, Kırıkkale

Özet

Anadolu diye de adlandırılan Türkiye coğrafyası, özellikle farklı medeniyetlerin kendisine yuva olarak seçtiği için zengin bir folklor malzemesine ev sahipliği yapmaktadır. Bu nedenle kültür zenginliği bakımından eşsiz bir bölgedir. Bu kültürel zenginlik ve folklorik yapı içerisinde özellikle Abdal geleneğinin yaşatıldığı bölgeler, kültürel açıdan farklı bir yere ve öneme sahiptir. Güney Toroslarla birlikte özellikle Orta Anadolu’yu içine alan bu bölge Anadolu’nun hemen her yöresinde olduğu gibi müzik folkloru bakımından oldukça farklı ve derin bir geçmişe sahiptir. Birçok tarihi belgede Yörük Türkmen Abdal diye adlandırılan bu toplum, dini, toplumsal ve kültürel yaşantıları ile kendilerine has bir yaşam tarzını sürdürürken, aynı zamanda nesiller arası önemli bir kültür aktarıcısı olarak da birçok araştırmaya konu olmuşlardır. Birçok farklı yörede yaşayan Abdalların yaşadıkları göç, acı, ayrılık ve ölüm gibi tarihi olayları ifade edebilme bakımından bozlaklar ayrı bir öneme sahiptir.

Türk Halk Müziği repertuvarında uzun havalar önemli bir yer tutmaktadır. Bulundukları yöreye göre farklı isimler alan bu ezgilerin en usta icracıları ise Abdallardır. Abdallar tarafından özellikle Orta Anadolu ve Güney Anadolu'da icra edilen bozlaklar, belki de bunlar arasındaki en özel yere sahiptir. Kırıkkale'nin Keskin ilçesi ve Kırşehir'de yaşayan Abdallar tarafından yaygın olarak icra edilen bozlaklar, Türkmenler, Avşarlar, Baraklar, Beğdili ve Ceritler gibi bazı Türk boyları arasında doğan ve yaşatılan köklü bir gelenek olmuştur. Araştırmada, Abdalların müzikle olan ilişkileri ve genellikle uzun hava türlerinden biri olan bozlakları ustaca icra ettikleri tespit edilmiştir. Bu tespite göre abdalların genel olarak inici seyir özelliğine sahip muhayyer, muhayyer kürdi, acem kürdi, muhayyer sünbüle ve karciğar makamlarında bozlakları icra ettikleri belirlenmiştir.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Referanslar

Artun, E. (2005). Âşıklık geleneği ve âşık edebiyatı (2. bas.). Kitabevi Yayınları.

Duygulu, M. (1996). Anadolu abdalları'nda müzik. V. Milletlerarası Türk Halk Kültürü Kongresi Halk Müziği, Oyun, Tiyatro, Eğlence Seksiyon Bildirileri (108- 121). Kültür Bakanlığı Yayınları.

Güray, C. (2012). Anadolu’daki inanç ve müzik ilişkisinin sema-semah kavramları çerçevesinde incelenmesi. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. (Tez No: 312550). Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara Üniversitesi.

Güray, C., & Karadeniz, İ. (2019). Horasan’dan Keskin’e bir çığlık: Muharrem Ertaş “Kırat Bozlağı’nın çok katmanlı analizi üzerinden Orta Asya’dan Anadolu’ya âşıklık geleneğinin izini sürmek”. Milli Folklor, 16 (122), 76-93. https://dergipark.org.tr/en/pub/millifolklor/issue/46995/590407

Karakaya, O., & Önal, H. (2010). Türk halk müziğinde bir uzun hava türü olarak bozlak. Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (27), 709-726.

Karakuş, İ. (2005). Türk kültüründe bozlaklar - I. Yüce Erek Yayınevi.

Kaya, D, (2014). Türk halk edebiyatı terimleri sözlüğü, Akçağ Yayınları.

Konukçu, E. (1973). Kuşan ve Akhunlar tarihi. Atatürk Üniversitesi Yayınları.

Kurnaz, C. (1990). Alımet Talât Onay. Kültür Bakanlığı Yayınları.

Önal, H. (2018). Hacı Taşan türkülerinde makam. Gece Kitaplığı.

Özbay, V. (1997). Bozlaklar. [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. (Tez No: 63030). Sosyal Bilimler Enstitüsü, Gazi Üniversitesi.

Özbek, M. (1998). Türk halk müziği el kitabı terimler sözlüğü. Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.

Parlak, E. (1990). Bozlaklar [Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi]. Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul Teknik Üniversitesi.

Parlak, E. (2009). Anadolu Türkmen düğünlerinin baş aktörleri abdallar, abdalların düğün çalgıcılığı ve değişen koşullar altında düğüncülük geleneği. Halk Kültüründe Eğlence. Uluslararası Sempozyumu, Kocaeli, (Sempozyum 11- 13 Aralık).

Parlak, E. (2014). Bozlak: Anadolu'nun gökkubbeye salınan çığlığı. Porte Akademik: Journal of Music & Dance Studies, 9.

Saruhan, Ş. (2012). Orta Anadolu abdalları ses icralığında register ve şarkıcı formantı bulguları. [Yayınlanmamış Doktora Tezi]. (Tez No: 326690). Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul Teknik Üniversitesi.

Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. https://islamansiklopedisi. org.tr/abdal (Erişim 1, 2).

Yalgın, A. R. (1993). Cenupta Türkmen oymakları I. (Haz.: Sebahat Emir). Kültür Bakanlığı Yayınları.

İndir

Yayınlanmış

2024-06-30

Nasıl Atıf Yapılır

Önal, H. (2024). Abdallar ve İcra Ettikleri Bozlakların Makamsal Yapısı: Kırşehir ve Kırıkkale Örneği. Premium E-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 8(43), 829–840. https://doi.org/10.5281/zenodo.12188133