Osmanlı İmparatorluğu’nda Toprak Sistemine Bir Bakış


Özet Görüntüleme: 58 / PDF İndirme: 24

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.10775563

Anahtar Kelimeler:

Osmanlıda Arazi, Osmanlı Ekonomisi, Dirlik Sistemi, İkta Sistemi

Özet

Osmanlı Devleti, Anadolu Selçuklu Devleti’nin sükût etmesinden sonra oluşan beyliklerden birisi olan Osmanlı Beyliği’nin siyasi, sosyo-ekonomik ve soyo-kültürel olarak gelişmesiyle bir tarım ülkesi olarak kurulmuş ve aynı şekilde söz konusu temel dinamiklerini tedricen geliştirmesiyle de imparatorluk seviyesine ulaşmıştır.

Bir İslam devleti olarak hayata başlayan Osmanlı Devleti, kurucuları tarafından iktisadi açıdan İslam hukukunun ilgili kısımlarımdan mülkiyet anlayışı ve toprak sistemini temel almışlar, Selçuklu Devleti’nin ünlü veziri, Nizamülmülk’ün İslami prensiplere riayet ederek geliştirmiş olduğu iktâ sistemini uygulamaya devam etmiştir. Ancak sürekli fetihlerle yeni elde edilen toprakların devletin sınırlarına dâhil edilmesiyle yetkililerin İslam hukuku çerçevesinde verdikleri fetvalarla tarihi süreç içerisinde toprakları yeni bir sınıflandırmaya tabi tutarak Osmanlı Devleti kendine has “Dirlik Sistemini” oluşturmuştur. Bu bakımdan mesela XVI. yüzyılın ortalarından itibaren Osmanlı İmparatorluğu’nda toprak uygulamaları Arazi-i öşriyye, Arazi-i haraciyye ve Arazi-i memleket veya Araz-ı mîrî şeklinde başlıca üç başlık altında toplanan toprak uygulamaları 1858 tarihli Arazi Kanunnamesi’nin yürürlüğe girmesine kadar devam etmiştir. 1858 tarihli Arazi Kanunnamesi’nin düzenlenmesinden itibaren de topraklar Miri, mülk, vakıf, metruk ve mevat olmak üzere devletin sonuna kadar uygulanmıştır.

Konu oldukça kapsamlı olduğu içi bu çalışmada genel olarak toprağın önem kazanması, İslam’ın ilk dönemlerinden itibaren Osmanlılara kadar uygulanan toprak sistemi ve Tanzimat Öncesine kadar Osmanlı Devleti’nde uygulanan toprak sistemine kısa bir bakış yapmaya çalışılacaktır.

İndirmeler

İndirme verileri henüz mevcut değil.

Referanslar

Âşık Paşazade (1332). Tevârîh-i Âl-i Osman Âşık Paşazade Tarihi, Maarif-i Umumiye Nezareti Yayınları.

Bilmen, Ömer Nasuhi (1985), Hukuk-u İslamiyye ve Istılahat-ı Fıkhıyye Kamusu I, Bilmen Basımevi.

Cin, H. (1991). Arazi, TDV İslâm Ansiklopedisi, 3, 342-346.

Gökbilgin, M. T. (1977). Osmanlı Müesseseleri, Teşkilatı ve Medeniyeti Tarihine Genel Bakış, İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.

İmam Ebu Yusuf (1973). Kitabü’l-Haraç, (Tercüme: Ali Özek), Hisar Yayınları.

İnalcık, H. (1952). 1431 Tarihli Timar Defterine Göre Fatih Devrinden Önce Timar Sistemi, IV. Türk Tarih Kongresi Ankara 10-14 Kasım 1948, Türk Tarih Kurum Yayınları.

İnalcık, H. (1958). Osmanlı Padişahı, A.Ü. SBF Dergisi, XIII ( 4), 68-79.

Karaduman, G. (2005). Sancak (Liva) Kanunnameleri, Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi (6), 527-538.

Saygılı, T. (2015). Babil Hukuku ve Hamurabi Kanunları, Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Dergisi, 2 (2), 1-22.

Sıddiki, M.N. (1984). İslam Ekonomi Düşüncesi, (Çev. Yaşar Kaplan), Bir Yayınları.

Şahin, İ.(2009). Sancak, TDV İslâm Ansiklopedisi, 36, 97-99.

Taşkent, S. (1993). İnsan Haklarının Uluslararası Dayanakları, Basısen Eğitim ve Kültür Yayınları.

Turan, O. (2009). Selçuklular Tarihi ve Türk-İslâm Medeniyeti, Ötüken Yayınları.

Umur, Z. (1965). Roma Hukuku Tarihine Giriş, Fakülteler Matbaası.

Uzunçarşılı, İ. H. (1988). Osmanlı Tarihi I, Türk Tarih Kurum Yayınları.

Ünal, M. A. (2013). Osmanlı Sosyal ve Ekonomik Tarihi, Paradigma Yayıncılık.

Yeniçeri, C. (1980). İslam İktisadının Esasları, Şamil Yayınları.

Yınanç, M. H. (1977). Ertuğrul Gazi, İslam Ansiklopedisi, c. IV, s. 328-337

İndir

Yayınlanmış

2024-02-29

Nasıl Atıf Yapılır

Yurtseven, A. (2024). Osmanlı İmparatorluğu’nda Toprak Sistemine Bir Bakış. Premium E-Journal of Social Science (PEJOSS), 8(39), 311–316. https://doi.org/10.5281/zenodo.10775563